BAŞVURULAR 1 EYLÜL'DE BAŞLAYACAK

2027 üretim yılı ÇKS başvuruları 1 Eylül 2026 tarihinde başlayacak. Başvuru süreci 31 Aralık 2026’ya kadar devam edecek. Üreticilerin işlemlerini son günlere bırakmamaları ve başvuru tarihlerini takip etmeleri istendi.

ZİRAAT ODALARINA BAŞVURU YAPILACAK

ÇKS kaydını yenilemek veya ilk kez sisteme dahil olmak isteyen üreticiler, bağlı bulundukları Ziraat Odasına başvurarak işlemlerini gerçekleştirebilecek. ÇKS kaydı, üreticilerin tarımsal faaliyetlerinin kayıt altına alınması ve çeşitli tarımsal desteklerden yararlanabilmesi açısından önem taşıyor.

GİDERLER PEŞİN, TAHSİLAT AYLAR SONRA

Tarım sektöründe üretimin sürdürülebilmesi için maaş, SGK ve Bağ-Kur ödemeleri, akaryakıt, elektrik, su, gübre, ilaç, tohum, bakım-onarım, kira, vergi, sigorta ve kredi taksitleri gibi giderlerin zamanında karşılanması gerektiğine dikkat çeken Şahin, satış tarafında ise farklı bir tablo bulunduğunu belirtti. Ürünlerin önemli bölümünün vadeli ve açık hesapla satıldığını ifade eden Şahin, bazı satışlarda tahsilat süresinin 12 aya, hatta daha uzun sürelere çıkabildiğini kaydetti.

“SORUN YALNIZCA KÂRLILIK DEĞİL”

Şahin, üreticinin satıştan doğan alacağını beklerken işletmenin zorunlu giderlerini ödemek durumunda kaldığını belirterek, bu durumun bilançoda alacak görünmesine rağmen kasada yeterli nakit bulunmamasına yol açtığını söyledi. Şahin açıklamasında, “Başka bir ifadeyle sektörün sorunu yalnızca kârlılık değil, işletme sermayesi ve nakit akışı sorunudur” ifadelerini kullandı.

YÜKSEK FİNANSMAN MALİYETLERİ ÜRETİCİYİ ZORLUYOR

Nakit açığını kapatmak isteyen üreticilerin yeni borçlanmaya yöneldiğini belirten Şahin, yüksek finansman maliyetlerinin tarımsal işletmeler üzerindeki yükü artırdığını vurguladı. Şahin’e göre tarım sektörünün sürdürülebilirliği için yalnızca üretim desteklerinin artırılması yeterli değil. Sektörün ticari vade yapısına uygun güçlü bir işletme sermayesi finansman modelinin oluşturulması gerekiyor.

TARIMA ÖZEL İŞLETME SERMAYESİ KREDİSİ ÖNERİSİ

Vural Şahin, yapısal nakit akışı sorununa çözüm olarak başta kamu bankaları olmak üzere finans kuruluşları aracılığıyla düşük faizli, uzun vadeli ve hasat dönemlerine göre yapılandırılmış Tarımsal İşletme Sermayesi Kredisi oluşturulmasını önerdi. Şahin, böyle bir finansman modelinin işletmelerin zorunlu nakit ihtiyaçlarını karşılayabilmesi gerektiğini belirterek kredi kapsamına alınması gereken giderleri şöyle sıraladı:

• Maaş, SGK ve Bağ-Kur ödemeleri

• Gübre, ilaç, tohum ve fide alımları

• Akaryakıt ve enerji giderleri

• Vergi ve sigorta ödemeleri

• Bakım ve onarım giderleri

• Mevcut kredi taksitleri

• Sezonluk üretim giderleri

“GERİ ÖDEME HASAT DÖNEMİNE GÖRE YAPILMALI”

Tarım sektörünün ekonomik yapısının aylık sabit ödeme sistemine her zaman uygun olmadığını belirten Şahin, kredi geri ödemelerinin üreticinin hasat ve tahsilat dönemleri dikkate alınarak düzenlenmesi gerektiğini ifade etti. Şahin, “Her ay sabit taksit ödemek yerine, ürünün hasat ve tahsilat dönemleri dikkate alınarak esnek geri ödeme yapılmalıdır” değerlendirmesinde bulundu.

12 AY VADELİ SATIŞA 3-6 AYLIK KREDİ YETMEZ

Tarım sektöründeki satış vadeleri ile kredi vadelerinin uyumlu olması gerektiğini belirten Şahin, kısa vadeli finansmanın uzun vadeli satış yapan işletmeler için yeterli olmayacağını söyledi. Şahin, “Tarım sektöründe 12 ay vadeli satış yapan bir işletmeye 3-6 aylık finansman sağlamak gerçekçi değildir” dedi. Bu nedenle kredi vadelerinin gerçek tahsilat sürelerine göre belirlenmesini isteyen Şahin, 12 ay vadeli satış yapan bir işletmenin en az 18-24 aylık işletme sermayesi finansmanına erişebilmesini ve ilk dönemde anapara ödemesiz bir yapıdan yararlanabilmesini önerdi.

HAZİNE DESTEKLİ FİNANSMAN VURGUSU

Şahin ayrıca kredi maliyetlerinin piyasa koşullarının altında tutulmasını ve mümkün olduğunca Hazine faiz veya kâr payı desteği ile uygun kefalet mekanizmalarının kullanılmasını önerdi. Mevcut tarımsal kredi uygulamalarında düşük faizli ve Hazine destekli seçeneklerin bulunduğuna dikkat çeken Şahin, ihtiyaç olanın bu mekanizmaların tarım sektöründeki vadeli ticaret yapısına daha güçlü şekilde uyarlanması olduğunu belirtti.

“TARIM SEKTÖRÜNE İŞLETME SERMAYESİ SAĞLANMALI”

Açıklamasının sonunda tarımsal üretimin yalnızca tarladaki üretim süreciyle sınırlı olmadığını vurgulayan Vural Şahin, üreticinin üretimden satışa, satıştan tahsilata kadar geçen dönemi de finanse edebilmesi gerektiğini söyledi. Şahin, çözüm önerisini şu sözlerle özetledi:

“Tarım sektörüne kısa vadeli borç değil, üretim ve tahsilat döngüsüne uygun işletme sermayesi sağlanmalıdır.”

Şahin, düşük faizli, uzun vadeli, mümkün olduğunca anapara ödemesiz ve hasat ile tahsilat dönemlerine göre geri ödeme imkânı sunan özel bir Tarımsal İşletme Sermayesi Kredisi modelinin hayata geçirilmesi çağrısında bulundu. Şahin, “Tarımı büyütmek istiyorsak, üreticinin sadece üretim maliyetini değil, tahsilat gününe kadar geçen süreyi de finanse etmeliyiz” ifadeleriyle açıklamasını tamamladı.

ÜRETİMİN KESİNTİYE UĞRAMAMASI HEDEFLENİYOR

Antalya Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı tarafından yürütülen çalışmalarla, afet nedeniyle sera örtüleri zarar gören üreticilerin yeniden üretime geçmesine katkı sağlanıyor. Özellikle örtü altı tarımın yoğun olduğu Antalya’da plastik sera örtüsü desteğiyle üreticilerin turfanda üretim faaliyetlerini sürdürebilmesi ve tarımsal üretimde yaşanabilecek kesintilerin önüne geçilmesi hedefleniyor.

EN FAZLA DESTEK KUMLUCA’YA

Kent genelindeki desteklerde en yüksek miktar, Antalya’nın örtü altı tarım merkezlerinden Kumluca’ya verildi. İlçedeki üreticilere 157 bin 200 metrekare sera naylonu dağıtıldı.

Kumluca’nın ardından destek miktarları şöyle sıralandı:

• Aksu: 110 bin metrekare

• Gazipaşa: 107 bin 100 metrekare

• Finike: 78 bin 400 metrekare

• Manavgat: 51 bin 900 metrekare

• Demre: 45 bin 500 metrekare

• Kaş: 38 bin metrekare

• Kepez: 35 bin 900 metrekare

• Serik: 23 bin 200 metrekare

• Muratpaşa: 6 bin metrekare

• Korkuteli: 2 bin 800 metrekare

• Elmalı: Bin 400 metrekare

AFET SONRASI TARIMSAL ÜRETİME KATKI

Fırtına, hortum ve yangın gibi afetler nedeniyle sera örtülerinde meydana gelen hasarlar, örtü altı üretim yapan çiftçilerin yeniden üretime başlamasını zorlaştırabiliyor. Büyükşehir Belediyesi tarafından sağlanan sera naylonu desteğiyle bu zararların giderilmesine katkı sunuluyor.

657 BİN 400 METREKARELİK DESTEK SAĞLANDI

Antalya Büyükşehir Belediyesi, bir yıl içerisinde sağladığı 657 bin 400 metrekarelik sera naylonu desteğiyle afetlerden etkilenen üreticilerin yanında yer aldı. Desteklerin, Antalya’nın tarımsal üretim kapasitesinin korunması ve afet sonrası üretimin yeniden güçlendirilmesine katkı sağlaması amaçlanıyor.

GÜBREDE YILLIK ARTIŞ YÜZDE 50,99’A ULAŞTI

Haziran ayı Tarım-GFE’nin ana gruplarını değerlendiren Çandır, tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksinin aylık yüzde 1,20 azaldığını, yıllık yüzde 33,88 arttığını söyledi. Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksinin ise aylık yüzde 0,93, yıllık yüzde 21,49 yükseldiğini belirten Çandır, aylık değişimlerin tohumda yüzde -0,24, enerjide yüzde -2,61, gübrede yüzde -2,10, tarımsal ilaçta yüzde 1,23, veteriner hizmetlerinde yüzde -3,32, yemde yüzde -1,44 ve diğer kalemlerde yüzde 1,33 olduğunu kaydetti. Çandır, yıllık artışların tohumda yüzde 31,44, enerjide yüzde 31,21, gübrede yüzde 50,99, tarımsal ilaçta yüzde 22,60, veteriner hizmetlerinde yüzde 26,51, yemde yüzde 31,86 ve diğer kalemlerde yüzde 34,40 olarak gerçekleştiğini açıkladı. Aylık bazda en yüksek artış yüzde 1,33 ile diğer kalemlerde ve yüzde 1,23 ile ilaçta görülürken, en yüksek düşüş yüzde -3,32 ile veteriner hizmetlerinde ve yüzde -2,61 ile enerjide gerçekleşti; yıllık bazda ise gübre yüzde 50,99 ile en yüksek, ilaç yüzde 22,60 ile en düşük artışı gösterdi.

“ÜRETİCİ FİYATLARI MALİYET ARTIŞINA YETİŞEMİYOR”

TÜİK tarafından Haziran ayı Tarım-ÜFE’nin aylık yüzde -9,02 olarak açıklandığını hatırlatan Çandır, bu oranın 15 yıllık Haziran ayları ortalaması olan yüzde 1,68’in ciddi düzeyde altında kaldığını söyledi. Tarımsal girdi maliyetlerinin aynı dönemdeki uzun yıllar ortalamasının yüzde 2,14 olduğunu belirten Çandır, “Bu oran, 15 yıllık Haziran ayları ortalaması olan yüzde 1,68’in ciddi düzeyde altında kaldı. Aynı dönemde tarımsal girdi maliyetlerinin uzun yıllar ortalaması yüzde 2,14 oldu. Bu fark, üreticinin aylık bazda karşı karşıya kaldığı maliyet baskısını açıkça gösteriyor” dedi. Tarım-ÜFE’nin yıllık yüzde 9,55 olduğunu belirten Çandır, 15 yıllık Haziran ortalamasının yüzde 27,20, tarımsal girdi maliyetlerinin aynı dönemdeki ortalamasının ise yüzde 33,37 olduğunu kaydetti. Çandır, “Bu tablo, üretici fiyatlarının uzun yıllar itibarıyla maliyet artışına yetişemediğini ortaya koyuyor” diye konuştu.

TARIMA DAYALI SANAYİDE ENFLASYON BASKISI SÜRÜYOR

Çandır, yurt içi ve yurt dışı üretici enflasyonlarının tarımı dolaylı olarak etkilemeye devam ettiğini belirterek Haziran ayı verilerini değerlendirdi. Haziran’da YD-ÜFE’nin aylık yüzde 0,46, yıllık yüzde 30,33 arttığını söyleyen Çandır, uzun yıllar ortalamalarının aylık yüzde 2,66 ve yıllık yüzde 27,43 olduğunu hatırlattı. Çandır, aylık YD-ÜFE artışının uzun yıllar ortalamasının altında, yıllık artışın ise ortalamanın üzerinde kaldığını belirtirken, Yİ-ÜFE’nin aylık yüzde 1,80, yıllık yüzde 28,09 arttığını açıkladı. Üretici düzeyindeki gıda enflasyonunun aylık yüzde 0,88, yıllık yüzde 33,07 olduğunu kaydeden Çandır, “Bu tablo, Haziran ayında tarıma dayalı imalat sanayindeki enflasyonun tarımdan daha yüksek seyrettiğini gösteriyor” dedi.

GIDA ENFLASYONU YILLIK YÜZDE 35,44 OLDU

Haziran ayı tüketici enflasyonu verilerini de değerlendiren Çandır, TÜFE’nin aylık yüzde 0,99, yıllık yüzde 32,11 arttığını belirtti. Bu oranların uzun yıllar ortalamaları olan aylık yüzde 0,73 ve yıllık yüzde 18,83’ün üzerinde seyrettiğini kaydeden Çandır, gıda enflasyonunun aylık yüzde 0,16, yıllık yüzde 35,44 olarak gerçekleştiğini söyledi. İşlenmemiş gıdada aylık değişimin yüzde -2,83, yıllık değişimin yüzde 33,19 olduğunu aktaran Çandır, yaş meyve ve sebzede ise aylık yüzde -10,22, yıllık yüzde 28,15 değişim gerçekleştiğini belirtti. Çandır’ın değerlendirmesine göre, tüketici tarafında gıda fiyatlarındaki yıllık artış yüzde 35’in üzerinde kalırken, tarım ve gıda zincirindeki maliyet baskısı önemini korudu.

KÜRESEL MALİYET BASKISI TARIMSAL ÜRETİMİ ETKİLİYOR

Çandır, emtia ticaretinde yaşanan aksamaların tarımsal üretim açısından önemli bir maliyet unsuru haline geldiğini belirterek enerji ve gübre piyasalarındaki gelişmelerin yakından takip edilmesi gerektiğini söyledi. “Özellikle enerji ve gübre piyasalarında küresel maliyet baskısı artmaktadır. Haziran ayında bazı girdi kalemlerinde gerileme yaşanması olumlu olmakla birlikte, enerji, doğal gaz, gübre ve lojistik maliyetlerindeki gelişmeler önümüzdeki dönem açısından yakından izlenmelidir” diyen Çandır, Türkiye’nin bu maliyet artışlarında küresel ortalamaya göre konumunun önem taşıdığını vurguladı. Orta Doğu’daki çatışmalar, Hürmüz Boğazı’ndaki belirsizlikler, enerji fiyatlarındaki yükseliş ve Rusya-Ukrayna Savaşı kapsamında limanlara ve gemilere yönelik müdahalelerin önümüzdeki dönem için ilave tedbirleri zorunlu kıldığını belirten Çandır, “Önemli olan, Türkiye’nin bu maliyet artışlarında küresel ortalamanın neresinde kalacağıdır” ifadelerini kullandı. Çandır, üreticinin üretimden kopmaması için çağrısını, “Üreticinin üretimden kopmaması için artan girdi maliyetlerine karşı doğrudan ve hedefli destekler hayata geçirilmelidir” sözleriyle tamamladı.

TARIMSAL GİRDİ FİYATLARI AYLIK BAZDA GERİLEDİ

Tarım-GFE, 2026 yılı haziran ayında bir önceki aya göre yüzde 0,92 azaldı. Endekste yılbaşına göre yüzde 16,92 artış kaydedilirken, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 32,06 yükseliş görüldü. Böylece tarım sektöründe kullanılan girdi maliyetlerinde aylık bazda sınırlı bir gerileme yaşanmasına rağmen, yıllık artışın yüksek seviyesini koruduğu görüldü.

GÜBREDE YILLIK ARTIŞ YÜZDE 51’E DAYANDI

Haziran verilerinde üreticinin maliyetlerini doğrudan etkileyen kalemler arasında en dikkat çekici artış gübre ve toprak geliştiricilerde yaşandı. Bu grupta fiyatlar bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 50,99 arttı. Böylece gübre ve toprak geliştiriciler, yıllık bazda fiyat artışının en yüksek gerçekleştiği tarımsal girdi grubu oldu. Gübre maliyetlerindeki yükseliş, özellikle ekim ve üretim dönemlerinde çiftçinin toplam girdi maliyetleri üzerinde önemli bir yük oluşturuyor.

TARIMDA KULLANILAN MAL VE HİZMETLERDE YÜZDE 33,88 ARTIŞ

Ana gruplar incelendiğinde, tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksi haziranda bir önceki aya göre yüzde 1,20 azaldı. Ancak bu gruptaki yıllık artış yüzde 33,88 oldu. Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksinde ise aylık bazda yüzde 0,93 artış gerçekleşirken, yıllık artış yüzde 21,49 olarak kayıtlara geçti.

AYLIK ARTIŞTA BİNA BAKIM MASRAFLARI ÖNE ÇIKTI

Alt gruplar arasında yıllık bazda en yüksek artış gübre ve toprak geliştiricilerde görülürken, aylık bazda en yüksek artış farklı bir kalemde gerçekleşti. Haziran ayında bina bakım masrafları yüzde 3,88 artışla aylık değişimin en yüksek olduğu alt grup oldu. TÜİK verileri, tarım sektöründe genel girdi fiyatlarında aylık bazda sınırlı bir düşüş yaşansa da özellikle gübre gibi temel üretim girdilerindeki yüksek yıllık artışın üreticinin maliyet baskısını sürdürdüğünü ortaya koydu.

ANTALYA İLK SIRADA

Paylaşılan verilere göre pestisit kullanımının en yoğun olduğu iller arasında Antalya ilk sırada, Manisa ikinci, Mersin üçüncü, Adana dördüncü, Malatya beşinci, Konya altıncı, Bursa yedinci, Çanakkale sekizinci, İzmir dokuzuncu ve Aydın onuncu sırada gösterildi. Antalya'nın kullanımında ise fungisit ve insektisitlerin öne çıktığı görüldü. Bölgesel dağılıma ilişkin paylaşımda ise Akdeniz Bölgesi yüzde 28 ile ilk sırada gösterilirken, onu yüzde 23,9 ile Ege, yüzde 17,7 ile Marmara, yüzde 13,1 ile İç Anadolu, yüzde 6,8 ile Güneydoğu Anadolu, yüzde 5,7 ile Doğu Anadolu ve yüzde 4,8 ile Karadeniz bölgeleri takip etti.

EN ÇOK KULLANILAN PESTİSİT GRUPLARI AÇIKLANDI

Prof. Dr. Mustafa Öztürk'ün paylaşımına göre Türkiye'de en fazla kullanılan pestisit grupları arasında fungisit yüzde 38,4, herbisit yüzde 27,4 ve insektisit yüzde 23 oranıyla öne çıktı. Öztürk, sahada halen kullanıldığı belirtilen bazı maddeler arasında Fenbutatin Oxide, Aldicarb, Klorpifos ve Propiconazole bulunduğunu da paylaştı.

24 ÜRÜN SINIRDA DURDURULDU

Pestisit kalıntılarının ihracatta da sorun oluşturduğuna dikkat çeken Öztürk, Türkiye'den ihraç edilen ürünlerle ilgili dikkat çeken bir veriyi paylaştı. Buna göre 24 yerli ürün, 8 ayrı ülkede sınır değerlerinin üzerinde pestisit kalıntısı bulunması nedeniyle sınırda durduruldu. Öztürk ayrıca Türkiye'nin Avrupa'da toplam pestisit kullanımında ikinci sırada bulunduğunu ifade ederek, pestisit kaynaklı sağlık risklerine dikkat çekti.

“CİDDİ SAĞLIK SORUNLARINA YOL AÇABİLİR”

Pestisitlerin insan sağlığı açısından oluşturabileceği risklere de değinen Öztürk, bu maddelerin nörolojik bozukluklar, kanser, gelişme geriliği ve endokrin hastalıklar gibi sağlık sorunlarıyla ilişkilendirilebildiğini belirtti. Öztürk'ün bir başka paylaşımında ise İstanbul'da pazar ve marketlerden alınan ürünler üzerinde yapılan incelemelerde pestisit kalıntılarına ilişkin oranlara yer verildi. Paylaşımda en yüksek oranın salamura yaprakta yüzde 80, yeşil sivri biberde yüzde 70, ıspanakta yüzde 67, marul ve armutta yüzde 40, üzümde yüzde 40, Golden ve Starking elmada yüzde 30, dolmalık biber ve patlıcanda yüzde 20, domateste yüzde 13, portakalda yüzde 10 ve hıyarda yüzde 7 olduğu belirtildi.

PESTİSİT KULLANIMI İHRACAT AÇISINDAN DA KRİTİK

Pestisit kalıntılarının yalnızca halk sağlığı açısından değil, tarımsal ihracat açısından da önem taşıdığı belirtiliyor. Ürünlerde izin verilen sınırların üzerinde kalıntı bulunması, ihracat sırasında ürünlerin sınırdan geri çevrilmesine veya durdurulmasına neden olabiliyor. Antalya'nın Türkiye'nin en önemli tarım ve örtü altı üretim merkezlerinden biri olması nedeniyle pestisit kullanımı konusunda kentte yapılacak denetimlerin ve üreticilerin doğru uygulamalar konusunda bilgilendirilmesinin önem taşıdığı değerlendiriliyor.

Bakan Yumaklı, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda üreticilere verilen desteğin süreceğini belirterek, “Toprağın ve emeğin kıymetini bilerek, üreticilerimizi desteklemeye devam ediyoruz.” ifadelerini kullandı.

EN BÜYÜK PAY KIRSAL KALKINMA YATIRIM DESTEĞİNE

Açıklanan destek paketinde en büyük pay Kırsal Kalkınma Yatırım Desteği’ne ayrıldı. Bu kapsamda çiftçilere 108 milyon 987 bin 299 lira ödeme yapılacak.

Tarım sektöründe kırsal kalkınma yatırımlarının desteklenmesini amaçlayan ödeme, toplam destek tutarının büyük bölümünü oluşturdu.

BİTKİSEL ÜRETİM VE PLANLI ÜRETİME DE DESTEK

Çiftçilere aktarılacak ödemeler yalnızca kırsal kalkınma yatırımlarıyla sınırlı kalmadı. Bitkisel Üretim Temel Desteği kapsamında 746 bin 330 lira, Planlı Üretim Desteği kapsamında ise 742 bin 810 lira ödeme yapılacak.

3 ayrı destek kaleminin toplamı 110 milyon 476 bin 439 liraya ulaşırken, ödemelerin bugün üreticilerin hesaplarına aktarılacağı bildirildi.

TOPLAM DESTEK 110 MİLYON 476 BİN 439 LİRA

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından açıklanan ödeme kalemleri şöyle:

• Kırsal Kalkınma Yatırım Desteği: 108 milyon 987 bin 299 lira

• Bitkisel Üretim Temel Desteği: 746 bin 330 lira

• Planlı Üretim Desteği: 742 bin 810 lira

• Toplam: 110 milyon 476 bin 439 lira

YUMAKLI: “HAYIRLI VE BEREKETLİ OLSUN”

Bakan İbrahim Yumaklı, üreticilerin emeğinin desteklenmesinin sürdürüleceğini belirterek açıklamasını, “Hayırlı ve bereketli olsun.” sözleriyle tamamladı.

Böylece tarımsal üretimin farklı alanlarına yönelik toplam 110 milyon 476 bin 439 liralık destek ödemesi çiftçilerin kullanımına sunulmuş oldu.

DOĞUMDAN KESİME KADAR TÜM SÜREÇ DİJİTAL ORTAMDA İZLENECEK

GEKİS ile büyükbaş hayvanların doğumundan itibaren tüm süreçleri güvenli şekilde kayıt altına alınacak. Elektronik sistem üzerinden aşı bilgileri, sağlık kayıtları, hareketleri, satış işlemleri ve kesim süreçleri anlık olarak takip edilebilecek. Yeni uygulamanın hem üreticilere önemli kolaylık sağlaması hem de hayvan kayıt sisteminin daha güvenli ve şeffaf hale getirilmesi hedefleniyor.

İLK UYGULAMA KARS’TA YAPILDI

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, GEKİS'in sadece elektronik bir küpe sistemi olmadığını belirterek şu ifadeleri kullandı: "Savunma Sanayii Başkanlığımız ve ASELSAN iş birliğiyle geliştirdiğimiz Güvenli Elektronik Küpe İzleme Sistemi'nin ilk uygulamasını bugün Kars'ta başlattık. Ülke geneline yayacağımız bu sistemle artık her büyükbaş hayvanımız elektronik çipli dijital bir kimliğe kavuşuyor. Bu sistem, basit bir küpenin ötesinde; güvenli kayıt, güçlü takip ve sağlıklı üretimin adı olacak."

ÜRETİCİLERE KOLAYLIK SAĞLAYACAK

Bakan Yumaklı, elektronik küpe sistemi sayesinde hayvanların doğumundan itibaren tüm sağlık ve hareket bilgilerinin elektronik ortamda güvenli şekilde izlenebileceğini vurgulayarak, projede emeği geçen Savunma Sanayii Başkanlığı, ASELSAN mühendisleri ve üreticilere teşekkür etti. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın hayata geçirdiği GEKİS'in, ilerleyen süreçte Türkiye'nin tüm illerinde uygulanması ve hayvancılık sektöründe dijital dönüşüme önemli katkı sağlaması bekleniyor.

Kahveci’nin Eurostat ve Türkiye’nin resmî verilerinden yaptığı hesaplamaya göre, AB ülkelerinde bir tarım işletmesine yılda ortalama 6 bin 331 avro destek veriliyor. Türkiye’de ise işletme başına düşen destek yalnızca 1.101 avro. Buna göre Türk çiftçisinin aldığı destek, AB ortalamasının yaklaşık altıda biri seviyesinde. Türkiye, 28 ülkenin karşılaştırıldığı listede yalnızca Romanya’yı geçerek işletme başına destekte 27’nci sırada yer alıyor.

TOPLAM BÜTÇE YÜKSEK GÖRÜNÜYOR, ÇİFTÇİYE ULAŞAN PAY DÜŞÜK KALIYOR

Türkiye’nin yaklaşık 2 milyar 578 milyon avroluk tarımsal destek bütçesi, toplam büyüklük bakımından birçok AB ülkesinden daha yüksek görünüyor. Türkiye bir AB üyesi olsaydı toplam destek bütçesi sıralamasında sekizinci sırada bulunacaktı. Ancak yaklaşık 2,3 milyon aktif tarım işletmesinin bulunması, arazilerin küçük ve parçalı yapısı ile ayrılan toplam kaynağın yetersizliği, işletme başına düşen desteği ciddi biçimde azaltıyor. Kahveci’ye göre Türkiye’nin sorunu yalnızca destek bütçesinin büyüklüğü değil; bu bütçenin çiftçi üzerinde sermaye birikimi ve üretim gücü yaratamaması.

YUNAN ÇİFTÇİSİ 4,67 KAT DAHA FAZLA DESTEK ALIYOR

Türkiye’nin toplam tarımsal destek bütçesi, yaklaşık 2 milyar 668 milyon avro destek alan Yunanistan’la neredeyse aynı seviyede. Ancak Yunanistan’da işletme başına 5 bin 147 avro destek düşerken Türkiye’de bu rakam 1.101 avroda kalıyor. Bu verilere göre Yunan çiftçisi, Türk çiftçisinden ortalama 4,67 kat daha fazla bütçe desteği alıyor. İşletme başına verilen destek Fransa’da Türkiye’nin yaklaşık 24, Almanya’da 21, Hollanda’da ise 18 katına ulaşıyor. Büyük ölçekli tarım işletmelerine sahip bazı AB ülkelerinde çiftlik başına destek 26 bin ile 37 bin avro arasında değişiyor.

HOLLANDA DAHA DÜŞÜK BÜTÇEYLE ÇİFTÇİSİNE 18 KAT FAZLA KAYNAK SAĞLIYOR

Hollanda’nın toplam tarımsal destek bütçesi yaklaşık 1 milyar 22 milyon avro ile Türkiye’nin altında bulunuyor. Buna rağmen ülkede işletme başına düşen destek 20 bin 218 avroya ulaşıyor. Bu rakam Türkiye’deki desteğin 18,36 katına karşılık geliyor. Kahveci, bu büyük farkta tarımsal işletmelerin ölçeğinin yanı sıra çiftçinin üretimde kalmasını ve yatırım yapmasını sağlayan destekleme politikasının da etkili olduğunu belirtiyor. Türkiye’ye işletme başına destek miktarı bakımından en yakın AB ülkesi ise Romanya. Romanya’nın ekonomisi Türkiye’nin yaklaşık dörtte biri büyüklüğünde olmasına rağmen tarımsal desteklerin milli gelire oranı yüzde 0,82’ye ulaşıyor. Türkiye’de bu oran yüzde 0,21’de kalıyor. Başka bir ifadeyle Romanya, milli gelirine oranla tarıma Türkiye’den yaklaşık dört kat daha fazla kaynak ayırıyor.

HER 100 AVROLUK ÜRETİME TÜRKİYE’DE YALNIZCA 3,76 AVRO DESTEK

Analize göre AB ülkelerinde üretilen her 100 avro değerindeki tarımsal ürün için ortalama 10,44 avro doğrudan bütçe desteği sağlanıyor. Türkiye’de ise her 100 avroluk tarımsal üretime karşılık verilen destek 3,76 avroda kalıyor. Türkiye’deki destek oranı böylece AB ortalamasının üçte birinden daha düşük seviyede gerçekleşiyor. AB’nin toplam tarımsal destekleri birlik ekonomisinin yüzde 0,31’ine karşılık gelirken Türkiye’de bu oran yüzde 0,21 düzeyinde bulunuyor.

“DESTEK ÜRETİMİN DEVAMLILIĞINI SAĞLAR”

Kahveci, tarımsal desteklerin üretimi doğrudan yaratmadığını ancak çiftçinin üretimde kalabilmesi açısından hayati önem taşıdığını vurguluyor. Destekler çiftçinin girdi maliyetlerini hafifletiyor, gelirini güvence altına alıyor, teknoloji yatırımı yapmasına imkân sağlıyor ve piyasa dalgalanmalarına karşı dayanıklılığını artırıyor. Bu nedenle AB’de destekler, üretimin sürdürülebilirliğini sağlayan bir gelir ve koruma aracı olarak kullanılıyor. Türkiye’de ise çiftçiye verilen desteğin hem üretim değerine hem de işletme sayısına göre yetersiz kaldığını belirten Kahveci, analizini şu sözlerle özetliyor: “Desteklemeler var diye üretim olmuyor; üretim var diye destekleme ve ödüllendirme oluyor. Desteklerin temel işlevi çiftçiyi üretimde tutmak ve üretimin sürdürülebilirliğini sağlamaktır.”

Kaynak: Tarım yazarı Ergin Kahveci’nin 5 Ağustos 2026 tarihli analizi. AB verileri Eurostat’ın 2024 yılı resmî istatistiklerinden; Türkiye verileri Hazine ve Maliye Bakanlığı, TCMB ortalama döviz kuru, Çiftçi Kayıt Sistemi ile Tarım ve Orman Bakanı’nın TBMM sunumundan derlendi. Karşılaştırmalar ve hesaplamalar Ergin Kahveci’ye aittir.

TARIM İHRACATIN LOKOMOTİFİ OLDI

Ocak-Temmuz 2026 döneminde Antalya'nın toplam ihracatının, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 14,2 artarak 1,4 milyar dolar olduğunu kaydeden Ali Çandır, “Tarım ihracatı aynı dönemde yüzde 14,1 artışla 816,7 milyon dolar, yaş meyve sebze ihracatı yüzde 24,4 artışla 496,8 milyon dolar, süs bitkileri ve mamulleri ihracatı da yüzde 2,1 artışla 43,6 milyon dolara çıktı. Üretimden ihracata emek veren tüm üreticilerimize, tüccar ve ihracatçılarımıza teşekkür ediyorum" diye konuştu.

TARIM PAYI YÜZDE 59 ARTTI

2026 yılının 7 ayı toplamında bir önceki yılın aynı dönemine göre Antalya'da toplam ihracat içinde tarımın payının aynı kalarak yüzde 59 olduğunu dile getiren Çandır, şunları söyledi:

“Sanayinin payı yüzde 2 azalmış olup yüzde 26'dır. Madenciliğin payı aynı kalmış olup yüzde 12'dir. 2026 Temmuz ayında Türkiye'nin yaş meyve sebze ihracatının yüzde 15,8'i, yıl toplamında da yüzde 18,7'si Antalya'dan yapıldı. Temmuz ayında süs bitkileri ve mamulleri ihracatının yüzde 35,9'u, yıl toplamında da yüzde 42,1'i Antalya'dan yapıldı. Temmuz ayında Türkiye'nin tarım ve gıda ihracatının yüzde 2,9'u Antalya'dan yapıldı, yıl toplamında da yine yüzde 3,9'u Antalya'dan yapıldı. 2026 Temmuz ayında Türkiye'nin toplam ihracatının yüzde 0,9'u ve yıl toplamında ise yüzde 1'i Antalya'dan yapıldı."

SERTİFİKALI ÜRÜNLER TAVSİYE EDİLDİ

Açıklamada, tohum ve fide satın alırken sertifikalı ve etiketli ürünlerin tercih edilmesi gerektiği vurgulandı. Sertifikalı ürünlerin kalite standartlarını karşıladığı ve çeşidinin güvence altına alındığı belirtilirken, üreticilerin bu kriterlere uygun ürünleri seçmesinin sağlıklı üretim açısından önemli olduğu ifade edildi.

BİTKİ PASAPORTUNUN ÖNEMİNE DİKKAT ÇEKİLDİ

İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, bitki pasaportunun da güvenli üretimin temel unsurlarından biri olduğunu belirtti. Paylaşımda, bitki pasaportunun ürünün kayıt altına alındığını, izlenebilir olduğunu ve gerekli bitki sağlığı kontrollerinden geçtiğini gösterdiği bilgisi verildi.

ÜRETİCİLERE ETİKET KONTROLÜ ÇAĞRISI

Müdürlük, üreticilerin alışveriş sırasında ürünlerin etiketli ve bitki pasaportlu olup olmadığını mutlaka kontrol etmeleri gerektiğini belirtti. Yapılan açıklamada, doğru ürün seçiminin hem tarımsal üretimin sürdürülebilirliği hem de bitki hastalıklarıyla mücadele açısından büyük önem taşıdığı vurgulandı.

“REEL ANLAMDA OLDUKÇA SINIRLIDIR”

Çekle işlem hacmindeki artışın enflasyon dikkate alındığında sınırlı kaldığını belirten Çandır, “Çekle işlem hacmimiz geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 36 artmıştır. Yüzde 32 düzeyindeki enflasyon dikkate alındığında bu artış, reel anlamda oldukça sınırlıdır. Antalya, yüzde 33 olan ülke ortalamasının bir miktar üzerinde yer alsa da 2024 ve 2025 yıllarında görülen yaklaşık yüzde 75’lik artışın oldukça gerisinde kalmıştır.” dedi.

“ANTALYA’DA İSE YÜZDE 107’YE ULAŞMIŞTIR”

Ödeme göstergelerinin daha dikkat çekici bir tablo ortaya koyduğunu ifade eden Çandır, “Ödeme göstergeleri ise daha dikkat çekici bir tablo ortaya koymaktadır. Karşılıksız çek hacmi yılbaşından bu yana Türkiye genelinde yüzde 54, Antalya’da ise yüzde 80 artmıştır. Sadece Haziran ayı verilerine baktığımızda bu artış ülkemizde yüzde 62, Antalya’da ise yüzde 107’ye ulaşmıştır. Protestolu senet hacmindeki artış da Türkiye’de yüzde 51, Antalya’da yüzde 72 olmuştur. Bu veriler, kentimizde işletmelerimizin nakit akışı ve ödeme gücündeki bozulmanın ülke ortalamasından daha belirgin olduğunu göstermektedir.” diye konuştu.

KAPANAN ŞİRKET SAYISI AZALDI

Şirket kuruluş ve kapanış verilerine de değinen Çandır, “Şirket hareketliliğinde ise daha dengeli bir görünüm vardır. Kurulan şirket sayısı Türkiye’de yüzde 9,5, Antalya’da yüzde 6,5 artarken; kapanan şirket sayısı Türkiye’de yüzde 13, Antalya’da ise yüzde 1,4 azalmıştır. Bu tablo girişimcilik eğiliminin sürdüğünü göstermektedir. Ancak yeni kurulan işletmelerin kalıcı olabilmesi için finansmana erişimin ve iç piyasa koşullarının güçlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.” ifadelerini kullandı.

“ANTALYA’DA YÜZDE 51 ARTMIŞTIR”

Antalya Körfez Gazetesi muhabiri Ertuğrul Gün'ün haberine göre kredi kullanımındaki artışın yatırım yerine işletme sermayesine yöneldiğini belirten Çandır, “Kredi kullanımında Antalya, ülke ortalamasının üzerinde bir artış göstermektedir. Toplam kredi hacmi yılbaşından bu yana Türkiye’de yüzde 41, Antalya’da yüzde 51 artmıştır. Ancak Mayıs ayı itibarıyla yıllık artışın Türkiye’de yüzde 38’e, Antalya’da ise yüzde 46’ya gerilemesi, kredi büyümesindeki ivmenin son iki ayda zayıfladığını göstermektedir. Üstelik yıllık enflasyon ve yüksek finansman maliyetleri dikkate alındığında bu artışların önemli bir bölümü reel kredi büyümesini ifade etmemektedir. İşletmelerimiz kullandıkları kredileri yeni yatırım yapmak için değil, artan işletme sermayesi ihtiyacını karşılamak için kullanmaktadır.” dedi.

“ANTALYA’DA YÜZDE 11,4 YÜKSELMİŞTİR.”

İhracatta Antalya’nın olumlu bir performans sergilediğini kaydeden Çandır, “İhracatta ise daha olumlu bir performans sergiliyoruz. İlk altı ayda toplam ihracat Türkiye genelinde yüzde 4,6 artarken Antalya’da yüzde 11,4 yükselmiştir. Tarımsal ihracat artışında Türkiye ortalaması yüzde 3 iken Antalya yüzde 12,3’lük artış sağlamıştır. Net dış ticaret fazlası veren Antalya açısından bu performans son derece değerlidir. Değerli Türk lirasına, yüksek üretim maliyetlerine ve küresel pazarlardaki zorlu rekabet koşullarına rağmen ihracatını artıran üreticilerimizi ve ihracatçılarımızı yürekten kutluyor, kendilerine teşekkür ediyorum.” diye konuştu.

“KORUNMASI BÜYÜK ÖNEM TAŞIMAKTADIR”

Ekonomik göstergelerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Çandır, “Tüm bu göstergeleri birlikte değerlendirdiğimizde, Antalya’da üretme ve ticaret yapma iradesinin sürdüğünü görüyoruz. Ancak son iki ayın verileri, yılın ilk yarısındaki ivmenin zayıflamaya başladığına işaret etmektedir. Sıkı para politikası, yüksek finansman maliyetleri, ödeme güçlükleri ve düşük reel büyüme işletmelerimiz üzerindeki baskıyı artırmaktadır. Bu nedenle ekonomik canlılığın korunabilmesi için uygun maliyetli finansmana erişimin kolaylaştırılması, iç talebin desteklenmesi ve ihracatçılarımızın rekabet gücünün korunması büyük önem taşımaktadır.” dedi.

“COP31’İN ANTALYA İÇİN ÖNEMLİ BİR FIRSAT”

COP31’in Antalya için önemli bir fırsat olduğuna işaret eden Çandır, “COP31, sektörümüz, kentimiz ve ülkemiz için önemli bir dönüşüm fırsatıdır. Ancak bunun için mevcut durumumuzu verilerle ortaya koymalı, ölçülebilir hedefler belirlemeli ve uygulamaya dönük adımları vakit kaybetmeden atmalıyız. COP31’i yalnızca birkaç haftalık bir organizasyon olarak görmemeliyiz. Asıl başarı, konferans sonrasında Antalya’ya bırakacağı kalıcı kazanımlarla ölçülecektir. Suyunu verimli kullanan, atığını azaltan, doğal varlıklarını koruyan, yenilenebilir enerji kapasitesini geliştiren ve iklim değişikliğine karşı daha dirençli bir Antalya oluşturmak temel hedefimiz olmalıdır.” ifadelerini kullandı.

BAL KABAĞI HASADI BAŞLADI

Antalya’nın Aksu ilçesinde ekonomik çeşitlilik her geçen gün artmaya devam ediyor. Yaz aylarında dünyanın birçok ülkesinde milyonlarca turist ağırlanan ilçede bir yandan da açık arazilerde tarımsal üretim devam ediyor. Macun Mahallesi’nde yaşayan Osman Cirit, 5 dekar alanda mart ayında dikimine başladığı bal kabaklarının hasadına başladı. Kabakların iç olgunluğunun tamamlanması için yüksek sıcaklık değerleri bekleniyor. Sıcaklık değerlerinin 40 derecelere çıkması ve kabakların iç ve dış kabuklarının olgunluğunu tamamlanmasının ardından hasadına başladı. Yaklaşık 30-50 kilo arasında değişen kabaklar Antalya’da başta restoranlar ve otellerin menüsünde yer alan kabak tatlısının üretiminde kullanılıyor.

"KABAKLARIMIZ 12 AY DAYANABİLİYOR”

Antalya Körfez Gazetesi muhabiri Ertuğrul Gün'ün haberine göre; Üretici Osman Cirit, atalarından gelen lezzeti devam ettirmek istediğini söyledi. Cirit, “Kabak tohumlarını kendimi üretiyoruz. Birçok ile sevkiyatımız var. Güzel kabaklarımız var. Mart ayı gibi dikimlerimizi yapıyoruz. Ağırlığı 10-50 kilo arasında değişiyor. Bazı üreticilerimiz iç aroması ve dış kabuğu olgunlaşmadan daha fazla ücrete satmak için erken kırım yapıyorlar. O zaman içi olmuyor. Biz son aşamaya kadar bekliyoruz. Bu kabaklarımız 12 ay dayanabiliyor.” dedi.

“DEKARDA 3-5 TON VERİM ALINIYOR”

Aksu Gıda, Tarım ve Hayvancılık İlçe Müdürü Dilek Boğatemur ise ilçede örtü altı tarım alanlarında üretim dursa da a Osman Cirit çık arazide devam ettiğini belirti. Dilek Boğatemur, “Bal kabağı üretimimiz fazla olmamak ile beraber üretim çeşitliliğimizi zenginleştiriyor. Dekarda 3-5 ton verim alınıyor. Bir tanesi 40 kilogramın üzerinde.” sözlerine yer verdi.

30 DÖNÜMDEN FAZLA TARIM ALANI ZARAR GÖRDÜ

Antalya Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı'nda görevli Ziraat Mühendisi Mustafa Maden, Bozhüyük Mahallesi'nde yaşanan sel felaketinin ardından ekiplerin hızla sahaya indiğini belirtti. Maden, “Sel afetinin hemen ardından bölgede hasar tespit çalışmalarımızı gerçekleştirdik. Yapılan incelemelerde 30 dönümden fazla tarım alanının zarar gördüğünü tespit ettik. Hasar tespitinin ardından afetten etkilenen 12 üreticimize yapışkan tuzak, bordo bulamacı, süt yemi, yonca ve saman desteği sağladık. Antalya Büyükşehir Belediyesi olarak üreticilerimizin mağduriyetini en aza indirmek amacıyla zararları yerinde tespit ederek ihtiyaç duydukları destekleri kısa sürede ulaştırdık” dedi.

BESİHANE, SERA VE BAZI EVLER ZARAR GÖRDÜ

Bozhüyük Mahalle Muhtarı Hamza Torun ise mahallede kısa süre içerisinde iki kez sel felaketi yaşandığını ifade ederek, “İlk selde hasar daha sınırlıydı ancak çiftçilerimiz yine de zarar gördü. Besihaneler, seralar ve bazı evlerde maddi kayıplar yaşandı. İkinci selde ise yağışın şiddeti daha da arttı. Taşkın nedeniyle kanallar taştı ve mahallemizde çok sayıda vatandaşımız ciddi mağduriyet yaşadı” diye konuştu.

“HAYVANLARIMIZ VE YEMLERİMİZ SU ALTINDA KALDI”

Vatandaşlardan Nurten Erdiç, yaşanan sel felaketinin ardından Büyükşehir Belediyesi ekiplerinin kısa sürede bölgeye gelerek hasar tespit çalışmaları yaptığını ve ihtiyaç duydukları desteği sağladığını belirtti. Erdiç, “Sel sırasında hayvanlarımız ve yemlerimiz su altında kaldı, büyük mağduriyet yaşadık. Büyükşehir Belediyesi ekipleri hemen gelerek incelemelerde bulundu ve ihtiyaçlarımızı karşıladı. Bu süreçte bizleri yalnız bırakmadıkları için Antalya Büyükşehir Belediyesi’ne teşekkür ediyorum” dedi.

“BÜYÜKŞEHİR İHTİYAÇ DUYDUĞUMUZ MALZEMELERİ TESLİM ETTİ”

Selden etkilenen üreticilerden Ömer Gök, Büyükşehir Belediyesi'nin hızlı müdahalesinden duyduğu memnuniyeti, “Bozhüyük Mahallemizde üç gün içerisinde iki kez sel baskını yaşandı ve seralarımız büyük zarar gördü. Yaşadığımız kayıplar bizi çok üzdü. Antalya Büyükşehir Belediyesi ekipleri ertesi gün gelerek hasar tespitini yaptı, bugün de ihtiyaç duyduğumuz malzemeleri teslim etti. Allah razı olsun" ifadeleriyle dile getirdi.

TÜRKİYE'NİN ÖNEMLİ KAPYA BİBERİ ÜRETİM MERKEZLERİ ARASINDA

Kaş ilçesine bağlı Kasaba Mahallesi, Türkiye'nin önemli kapya biberi üretim merkezleri arasında yer alıyor. Yaklaşık 4 bin dönüm alanda yapılan üretimde geçen yıl 280 bin ton kapya biber hasat edildi. Yüzde 60'ın üzerinde ürün başta Avrupa ülkeleri olmak üzere birçok ülkeye ihraç ediliyor. Kasaba Mahallesi'ndeki üreticiler, yılın büyük bölümünde kapya biber üretimi gerçekleştirirken; haziran ayında yapılan dikimlerin ardından eylül ortasında başlayan hasat, uygun iklim koşullarında ertesi yılın nisan ayına kadar devam ediyor. Bölgede mart ve haziran olmak üzere iki farklı dikim dönemi uygulanırken, böylece uzun süre kesintisiz üretim sağlanıyor.

RAF ÖMRÜ DAHA UZUN

Kapya biber üreticisi Nuri Öksüz, Kasaba'da yetişen kapya biberi benzerlerinden ayıran en önemli unsurun, bölgenin kendine özgü iklimi olduğunu belirterek, "Haziran ayı boyunca dikimlerimizi tamamlıyor, 15 Eylül itibarıyla hasada başlıyoruz. Ancak mart ayında dikim yapıp, yazın mahsulünü alan da var. Bölgenin nemli ve çiğli havası sayesinde kapya biber daha aromalı ve daha lezzetli oluyor. Aynı zamanda kabuğu daha kalın, raf ömrü daha uzun ve ihracata daha dayanıklı ürün ortaya çıkıyor. İhracat yapan tüccar da bu özellikleri nedeniyle Kasaba’nın kapya biberini tercih ediyor" dedi.

DOĞAL SİS TABAKASI KALİTEYİ ARTIRIYOR

Bölgede halk arasında 'kör duman' olarak adlandırılan doğal sis tabakasının ürün kalitesini artırdığını ifade eden Öksüz, "Yağmurlar başladıktan sonra gece oluşan sis, ertesi gün öğle saatlerine kadar etkisini sürdürüyor. Bu sis ortamın nemini artırıyor, bitki doğal olarak çiyden faydalanıyor. Bu sayede kapya biber daha kaliteli, daha iri ve daha aromalı yetişiyor. Bölgenin doğal iklimi ürün kalitesini belirleyen en önemli etkenlerden biri. Ürünlerin yüzde 60'tan fazlası ihracata gidiyor. 'Kasaba kapyası' adıyla bilinen ürün, uzun raf ömrü, kaliteli yapısı ve biyolojik mücadeleyle kalıntısız üretim yapılması sayesinde dış pazarda daha çok tercih ediliyor" diye konuştu.

"MART AYINA KADAR KESİNTİSİZ SEVKİYAT YAPILIYOR"

Kasaba kapyasının Türkiye'nin en kaliteli biberleri arasında olduğunu belirten Öksüz, "Verim dekarda 5 ile 10 ton arasında değişiyor. Hasadı 15-20 günde bir yaparak ürünleri hale gönderiyoruz. Ürünün iç piyasaya mı yoksa ihracata mı gideceği ise talebe, kaliteye ve tüccarın ihtiyacına göre belirleniyor. Genel olarak bakıldığında Kasaba'dan mart ayına kadar kesintisiz şekilde kapya biber sevkiyatı yapılabiliyor" dedi.

ZİNCİR MARKETLERİN PAYI HIZLA BÜYÜYOR

Analize göre, 2012 yılında geleneksel bakkalların ağırlıkta olduğu gıda perakende yapısı, son 13 yılda tamamen tersine döndü. Organize zincir marketlerin toplam gıda perakendesindeki payı 2025 itibarıyla yüzde 67'nin üzerine çıkarken, geleneksel bakkalların payı yüzde 33 seviyesine geriledi. Kahveci, bu dönüşümün yalnızca market sayılarındaki artıştan ibaret olmadığını, sektörün giderek daha fazla birkaç büyük oyuncunun kontrolüne geçtiğini savundu.

İLK 10 MARKA PAZARIN YAKLAŞIK YARISINI KONTROL EDİYOR

Analizde yer alan verilere göre, Türkiye'deki ilk 10 zincir market markası toplam gıda perakende pazarının yüzde 45,4'ünü oluşturuyor. Organize perakende içerisindeki payları ise yüzde 68,9'a ulaşıyor. İlk üç marka olan BİM, Migros ve A101'in ise ilk 10 zincirin satış gelirlerinin yaklaşık dörtte üçünü oluşturduğu belirtiliyor.
Kahveci, son şirket birleşmeleriyle birlikte ilk 10 marka görünümünün gerçekte altı büyük şirketin kontrolünde bulunduğunu ifade ederek, bunun piyasanın giderek daha fazla konsolide olduğunun göstergesi olduğunu değerlendirdi.

"ÜRETİCİ İLE RAF ARASINDA KAMUSAL TAMPON MEKANİZMALARA İHTİYAÇ VAR"

Kahveci, zincir marketlerin büyümesiyle birlikte tedarik zincirinin de dikey olarak bütünleşmeye başladığını, bunun üreticilerin pazarlık gücünü azaltabileceğini öne sürdü. Analizinde, üretici ile piyasa arasında devletin düzenleyici rolünün güçlendirilmesi gerektiğini savunan Kahveci, çiftçilerin tek başına bu ölçekteki sermaye yapıları karşısında rekabet edemeyeceğini belirtti. Bu nedenle üretici ile market rafı arasında kamusal "tampon mekanizmaların" oluşturulmasının önem taşıdığını dile getirdi.

"ÜRETİMDE DE OLİGOPOL RİSKİ OLUŞABİLİR"

Kahveci, zincir marketlerin yalnızca satış tarafında değil, gelecekte üretim, depolama, lojistik ve tedarik süreçlerinde de daha fazla bütünleşebileceğini ifade etti.
Bu durumun tarım sektöründe hem üretim hem de işleme sanayisinde yoğunlaşmayı artırabileceğini belirten Kahveci, kamusal düzenleme mekanizmalarının zayıflaması halinde üreticilerin piyasa karşısında daha kırılgan hale gelebileceği uyarısında bulundu. Analizini, "Bu yılki rapor bana çiftçinin de enine ve dikine örgütlenmesi gerektiğini, aksi halde sorunun daha da büyüyeceğini gösteriyor" değerlendirmesiyle tamamladı.

ARICILIKTA YENİ DÜZENLEME

Tarım ve Orman Bakanlığı, 18 Haziran 2026 tarihinde yürürlüğe giren 319 sayılı tebliğ ile ormanlık alanlardaki arıcılık faaliyetlerini yeni bir düzenlemeye gitti. Yapılan bu yeni düzenlemeyle beraber 2026 yılı için ormanlık alanlarda arıcılık yapmak isteyen ürticilerden, kovan başına 100 TL "Arı Konaklatma Ekosistem Hizmet Bedeli" alınması kararlaştırıldı. Bu yeni kararla artık ormanlık alanlar veya özel olarak ayrılmış "Bal Ormanlarını" kullanan arıcıların, bu alanlarda arıcılık yapabilmeleri için önce izin alması ardından da kovan başına 100 TL ödeme yapması gerekiyor. Üreticileri ise alınan bu yeni karara tepki gösterdi.

“BIRAKIN DESTEKLEMEYİ, KÖSTEK OLUYORLAR”

Arı üreticileri, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından alınan bu karara sert tepki gösterdi. Üreticiler, şu anda devletin verdiği desteklerin yetersiz olduğunu ve üzerine kesilen bu cezalarla beraber bellerinin iyice büküleceğini ifade etti. Arıcılığın yapılabilmesi için her mevsimde farklı bir yerde olunması gerektiğine dikkat çeken üreticiler, söz konusu kararın yeniden düzenlenmesi için yetkililere çağrıda bulundu. Sadece üreticiler değil Gelecek Partisi Antalya İl Başkanı Muhammet Acar da bu yeni gelişmeye tepki gösterdi.

ARICI BAŞKANDAN SERT TEPKİ

Siyasetin haricinde arıcılık işi ile de uğraşan Gelecek Partisi Antalya İl Başkanı Muhammet Acar, Bakanlığın yeni kararına tepki gösterdi. Acar yaptığı açıklamada, Türkiye’nin dünyanın en büyük arıcılık ülkelerinden biri olduğunu vurgulayarak, “Ülkemiz 8 milyon kovanla dünyanın 2. büyük arıcılık ülkesi. Antalya’mız da arıcılıkta öncü illerimizden. Ama arıcımıza verilen değer, bu unvana yakışmıyor. Rakamlar ortada; Amerika Birleşik Devletleri arıcıya kovan başı 175 dolar destek veriyor. Yılda 4 kez konaklama yapan arıcı toplam 700 dolar alıyor. Türkiye Cumhuriyeti işe arıcıya yıllık sadece 150 TL konaklama desteği veriyor. İster 1 kez konakla ister 10 kez konakla. Destek sabit. Üstüne üstlük Orman Genel Müdürlüğü, ormana arı koyan üreticiden 100 TL geri istiyor. Bırakın desteklemeyi, köstek oluyorlar” dedi.

“ÇÖZÜM ÖNERİLERİMİZİ EN KISA SÜREDE KAMUOYUYLA PAYLAŞACAĞIZ”

Bu konun çözülmesi için önemli adımlar atacaklarını kaydeden Acar açıklamasına şu sözlerle son verdi:

“Gelecek Partisi Antalya İl Başkanlığı olarak açıkça ifade ediyoruz. Bu zihniyetle ne arıcılık gelişir ne üretim artar ne de bal ucuzlar. Arıcılık milli bir servettir. Stratejik bir sektördür. Antalya’daki ve Türkiye’deki arıcımızı yaşatmak zorundayız. Yetkilileri derhal göreve davet ediyoruz. Destekler Amerika’daki gibi kovan ve konaklama bazlı olmalı, teşvik edici hale getirilmelidir. Bu konuyu Genel Merkezimizde de tartışacağız. Çözüm önerilerimizi en kısa sürede kamuoyuyla paylaşacağız.”

ARILARIN EKOSİSTEM İÇİN ÖNEMİ

Arıların ekosistem için önemi, sadece bal üretmeleriyle sınırlı değil. Biyolojik çeşitliliğin ve gıda güvenliğinin temel taşlarından biri olan arılar ekosistem için kritik bir rol oynamaktadırlar. Arılar, bitkilerin üremesini sağlayan tozlaşma sürecinde başrol oynarlar. Çiçekten çiçeğe konarak polen taşırlar ve bu sayede bitkilerin meyve, tohum ve sebze oluşturmasını sağlarlar. İnsanların tükettiği besinlerin büyük bir kısmı arıların tozlaşma faaliyetlerine borçludur. Meyveler, sebzeler ve kuruyemişler gibi birçok tarımsal ürün, arılar sayesinde verimli bir şekilde yetişebilir. Arıların tozlaştığı bitkiler, ekosistemdeki diğer birçok canlı türü (kuşlar, böcekler ve memeliler) için temel bir besin kaynağı oluşturur. Dolayısıyla arılar, tüm besin zincirinin en altından en üstüne kadar tüm canlıların yaşamını dolaylı olarak destekler. Özetle, arılar olmadan bitkisel yaşamın büyük bir kısmı sekteye uğrar, bu da ekosistemde domino etkisiyle birçok canlının yok olmasına ve gıda kıtlığına yol açabilir.

BAŞVURULAR 31 AĞUSTOS'TA SONA ERECEK

Tarım ve Orman Bakanlığı Eğitim ve Yayın Dairesi Başkanlığı tarafından, DenizBank'ın destekleriyle düzenlenen 16. Uluslararası Tarım, Orman ve İnsan Fotoğraf Yarışması (UTOİFY) için başvurular 13 Nisan 2026 tarihinde başladı. Yarışmaya katılmak isteyenler, eserlerini 31 Ağustos 2026 tarihine kadar sisteme yükleyebilecek.

YARIŞMA 6 FARKLI KATEGORİDE DÜZENLENECEK

Bu yıl yarışma; Genel, Çiftçi, Öğrenci, Tema, Tarım ve Orman Bakanlığı Çalışanları ile DenizBank Çalışanları olmak üzere toplam 6 farklı kategoride gerçekleştirilecek. 2026 yılına özel belirlenen Tema Kategorisi ise "Kadının Emeği, Tarımın Geleceği" oldu. Yarışmaya katılacak fotoğraflarda tarım ve kırsal yaşamın farklı yönleri ele alınabilecek. Katılımcılar; tarım, orman, hayvancılık, toprak, su, su ürünleri, gıda ve gıda muhafazası, üretim faaliyetleri, üretici, çiftçi, çoban, köylü ve köy yaşamını konu alan fotoğraflarıyla yarışmaya başvurabilecek.

SONUÇLAR EYLÜL-EKİM AYINDA AÇIKLANACAK

Yarışmanın değerlendirme sürecinin ardından sonuçların 28 Eylül - 28 Ekim 2026 tarihleri arasında ilan edilmesi planlanıyor. Daha sonra düzenlenecek ödül töreninde dereceye giren eser sahiplerine ödülleri takdim edilecek. Bu yıl düzenlenen yarışmada dereceye giren katılımcılara toplam 1 milyon 735 bin TL ödül verilecek.

"TARIM TOPRAKLARI MİLLİ BİR ANLAYIŞLA KORUNMALI"

Toprağın oluşumunun yüzyıllar sürdüğünü belirten Kaçın, “Bir santimetre kalınlığındaki toprağın oluşumu 500 ile 1000 yıl arasında değişiyor. Bu nedenle mevcut tarım topraklarımızı korumak zorundayız” dedi. Antalya'da son 20 yılda tarım arazilerinin yaklaşık yüzde 17'sinin kaybedildiğini ifade eden Kaçın, Türkiye'de ise son 22 yılda 2,5 milyon hektar tarım toprağının üretim dışına çıktığını söyledi. Erozyon, plansız kentleşme ve tarım alanlarının farklı amaçlarla kullanılmasının önemli tehditler oluşturduğunu belirten Kaçın, tarım topraklarının milli bir anlayışla korunması gerektiğini vurguladı. Bilinçsiz kimyasal kullanımının toprak sağlığını olumsuz etkilediğini kaydeden Kaçın, zirai ilaçların kimyasal ürün statüsünde olduğunu hatırlatarak ilaç ve gübre uygulamalarının mutlaka ziraat mühendislerinin önerileri doğrultusunda yapılması gerektiğini söyledi.

COP31 ANTALYA İÇİN BİR FIRSAT

COP31 hazırlıkları kapsamında BATEM arazisindeki yaklaşık 300 dekarlık tarım alanının otopark olarak değerlendirilmesine ilişkin görüşlerini de paylaşan Kaçın, tarım topraklarının korunmasının öncelik olması gerektiğini belirtti. Bölgede otopark yerine raylı sistem yatırımlarının artırılmasıyla kalıcı ulaşım çözümleri üretilebileceğini ifade eden Kaçın, COP31'in Antalya için önemli bir fırsat olduğunu ancak sürecin bilimsel veriler ışığında yönetilmesi gerektiğini söyledi.

"SU TASARRUFU ARTIK BİR TERCİH DEĞİL ZORUNLULUK"

Türkiye'deki tatlı su kaynaklarının yaklaşık yüzde 80'inin tarımsal sulamada kullanıldığına dikkat çeken Kaçın, su tasarrufunun artık bir tercih değil, zorunluluk olduğunu söyledi. Vahşi sulamaya karşı olduklarını belirten Kaçın, suyun üretim alanına ulaştıktan sonra mutlaka damlama veya yağmurlama gibi modern sulama yöntemleriyle kullanılmasının gerektiğini ifade etti. Antalya Ticaret Borsası'nın 2026 yılı temasını ‘Su’ olarak belirlemesini de önemli bulan Kaçın, bu çalışmaların su yönetimi konusunda farkındalık oluşturacağını kaydetti.

KURAKLIK VE ÇÖLLEŞME, TÜRKİYE'NİN EN ÖNEMLİ SORUNLARINDAN BİRİ

Kuraklık ve çölleşmenin Türkiye'nin önündeki en önemli sorunlardan biri olduğuna işaret eden Kaçın, bu yıl yağışların yeterli olmasının gelecek yıllarda da aynı tablonun yaşanacağı anlamına gelmediğini söyledi. Su kaynaklarına göre üretim planlaması yapılmasının zorunlu olduğunu belirten Kaçın, kuraklığa dayanıklı çeşitlerin yaygınlaştırılması, ürün deseninin bölgenin su potansiyeline göre belirlenmesi ve tarımsal teknolojilerin yakından takip edilmesi gerektiğini ifade etti.

"YER ALTI SU SEVİYESİ HIZLA DÜŞÜYOR"

Tropikal meyve üretiminin yer altı su kaynakları üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çeken Kaçın, Aksu, Kaş ve Fethiye'de deniz suyunun yer altı sularına karışmasının üretimi olumsuz etkilediğini söyledi. Kontrolsüz ve ruhsatsız açılan kuyuların yer altı su seviyelerini hızla düşürdüğünü belirten Kaçın, su kaynaklarının etkin şekilde denetlenmesi gerektiğini vurguladı. Kaçın, “Toprağı da suyu da doğru kullanmak zorundayız. Gelecek nesillere üretmeye devam edebilecekleri bir doğa bırakmak hepimizin sorumluluğudur” dedi.

AVRUPA'DA ZİRVEYE ÇIKTI

Bakan Yumaklı, açıklanan verilere göre Türkiye'nin tarımsal hasılada Avrupa'da birinci, dünyada ise 7'nci sıraya yerleştiğini belirtti. Paylaşılan verilere göre Türkiye, 2002 yılında 24,5 milyar dolarlık tarımsal hasılayla 12'nci sırada yer alırken, 2023'te 72,9 milyar dolarla 8'inci, 2024'te 79,1 milyar dolarla 7'nci sıraya yükseldi. 2025 yılında ise 83,2 milyar dolarlık hasılaya ulaşarak 7'nci sıradaki yerini korudu.

"ANADOLU'NUN BEREKETİ TÜRKİYE'NİN GÜCÜ OLMAYA DEVAM EDECEK"

Bakan Yumaklı paylaşımında şu ifadeleri kullandı:

"Dünya Bankası 2025 Tarımsal Hasıla Raporu'na göre, tarımsal hasılamız tarihte ilk kez 80 milyar dolar barajını aşarak 83,2 milyar dolara ulaştı. Avrupa'da 1'inci, dünyada 7'nci sıradayız. Toprağa hayat veren, bu gururu bizlere yaşatan tüm üreticilerimize, çiftçilerimize, ihracatçılarımıza ve sanayicilerimize yürekten teşekkür ediyorum. Anadolu'nun bereketi, Türkiye'nin gücü olmaya devam edecek."