Antalya’nın Kaş ilçesinde Osman Akın, Orman Genel Müdürlüğü’nden aldığı izinle kurumuş sedir köklerinden geleneksel yöntemle sıvı katran üretiyor. Oldukça zahmetli yöntemle yılda yaklaşık 300 litre katran elde eden Akın, ürünün kilosunu 1000 liradan satıyor.
KURUMUŞ SEDİR KÖKLERİNİ DAĞLARDAN TOPLUYOR
Kaş’ın Sinneli Mahallesi’nde yaşayan 45 yaşındaki Osman Akın, atalarından öğrendiği geleneksel yöntemle sedir ağacı köklerinden sıvı katran üretiyor. Üretim için Orman Genel Müdürlüğü ve Kaş Orman İşletme Müdürlüğü’nden gerekli izinleri alan Akın, dağlık bölgelerde bulunan çürümüş, yıllar önce kesilmiş veya kendiliğinden kurumuş sedir ağaçlarının köklerini topluyor. Topladığı kökleri küçük parçalara ayıran Akın, hazırladığı odunları özel yöntemle bir varile yerleştiriyor. Varilin ağzını tamamen kapatan Akın, ardından varilin çevresinde ateş yakarak içerideki köklerin yüksek sıcaklığa ulaşmasını sağlıyor.
ODUNLARIN ‘TERLEMESİYLE’ KATRAN ELDE EDİYOR
Isınan sedir köklerinden çıkan sıvı, varile bağlı boru aracılığıyla dışarıdaki tenekeye aktarılıyor. Akın, odunların ısıyla adeta “terlediğini” ve ortaya çıkan sıvının birikmesiyle katranın oluştuğunu belirtiyor. Üretimin özellikle yaz aylarında gerçekleştirildiğini söyleyen Akın, tüm aşamaların yoğun emek gerektirdiğini ifade ediyor. Geleneksel yöntemle yılda yaklaşık 300 litre sıvı katran üreten Akın, ürünün kilosunu 1000 liradan satışa sunuyor.
“KÖKLERİ TEK TEK PARÇALAYIP VARİLE DİZİYORUZ”
Üretim aşamalarını anlatan Osman Akın, gerekli izinleri aldıktan ve ödemeleri yaptıktan sonra dağlık alana çıktıklarını belirterek, “Çürümüş, yıllar önce kesilmiş, kendiliğinden kurumuş ya da gövdesi yok olmuş sedir köklerini topluyoruz. Bu kökleri kesip eve getiriyoruz. Tek tek parçalayıp varilimize diziyoruz. Varilin ağzını kapattıktan sonra kenarına ateş yakıyoruz” dedi. Akın, belirli bir sıcaklığa ulaşan varilin içerisindeki odunlardan sıvı çıktığını belirterek, “Elde ettiğimiz ısıyla varilin içindeki odunlar terliyor. Terleme sonucu oluşan sıvı, varile bağlı borudan tenekeye akıyor. Böylece katranı elde ediyoruz” diye konuştu.
“ATALARIMIZDAN GÖRDÜĞÜMÜZ YÖNTEMİ UYGULUYORUZ”
Sinneli Mahallesi’nin 73 yaşındaki eski çobanlarından Murat Akça ise sedir katranının bölgede uzun yıllardır geleneksel olarak kullanıldığını söyledi. Akça, katranın geçmişten günümüze özellikle hayvancılıkla uğraşanlar arasında kullanıldığını belirtti. Katranın hayvanlarda bit, kene, pire ve uyuz gibi parazitlere karşı kullanıldığını ifade eden Akça, bu geleneğin geçmişten bugüne çobanlar arasında sürdüğünü anlattı. Akça, katranın hayvanların içme suyuna da katıldığını belirterek, çeşitli hastalık ve parazitlere karşı geleneksel bir uygulama olarak kullanıldığını dile getirdi.
