Sütü buzdolabına kaldırmadan önce içine bir tutam tuz atıldığını hiç duydunuz mu? Peki bu yöntem gerçekten sütün daha uzun süre bozulmadan kalmasını sağlıyor mu, yoksa sanıldığı gibi bir şehir efsanesi mi? Açılmış süt kaç günde bozulur, süte tuz veya karbonat eklemek ne işe yarar, sütü kaynatmak raf ömrünü uzatır mı? En uzun süre dayanan süt hangisi ve bozulmaya başlayan süt nasıl anlaşılır? Özellikle yaz aylarında daha hızlı bozulan sütü korumak için uygulanan yöntemlerin bazıları sanıldığı kadar güvenli olmayabilir. İşte sütü daha uzun süre saklamak isteyenlerin merak ettiği tüm soruların yanıtları ve dikkat edilmesi gereken önemli detaylar…
SÜTE NE KOYARSAK BOZULMAZ?
Sütün tamamen bozulmasını engellemek ve ağzı açık şekilde aylarca sağlam kalmasını sağlamak mümkün değildir. Sütün bozulmasını veya ekşimesini geciktirmek amacıyla içerisine bir tutam tuz ya da karbonat eklendiği bilinse de bunlar güvenilir bir koruma yöntemi değildir. Karbonat sütün asitliğini değiştirebilirken tuz, bazı mikroorganizmaların çoğalmasını yavaşlatabilir. Ancak bu maddeler sütün raf ömrünü güvenilir şekilde uzatmaz. Sütü korumanın en güvenli yolu, uygun sıcaklıkta buzdolabında saklamak ve ambalaj üzerindeki saklama talimatlarına uymaktır.
SÜT NE KADAR SÜREDE BOZULUR?
Sütün bozulma süresi; sütün türüne, ambalajının açılıp açılmadığına ve hangi koşullarda saklandığına göre değişir. Çiğ süt, uygun şekilde buzdolabında saklanmadığında kısa sürede bozulabilir ve oda sıcaklığında birkaç saat içerisinde bozulma riski artar. Kaynatmak mikroorganizmaların bir kısmını azaltabilir ancak sütün uzun süre dayanmasını sağlamaz. Günlük veya pastörize sütler ambalajı açılmadan üreticinin belirttiği koşullarda buzdolabında saklanmalı, açıldıktan sonra ise kısa sürede tüketilmelidir. UHT sütler ise ambalajı açılmadığı sürece üreticinin belirttiği son tüketim tarihine kadar uygun koşullarda oda sıcaklığında saklanabilir. Ambalaj açıldıktan sonra mutlaka buzdolabına konulmalı ve ürünün üzerinde belirtilen süre içerisinde tüketilmelidir.
SÜTÜN BOZULDUĞU NASIL ANLAŞILIR?
Sütün bozulduğunu anlamak için mutlaka tadına bakmak gerekmez. Sütün ekşi veya keskin bir koku yayması, pütürlü ya da kesilmiş bir kıvam alması, renginde belirgin değişiklik görülmesi ve ısıtıldığında anormal şekilde topaklanması bozulma belirtileri arasında yer alır. Ambalajın şişmesi veya gaz oluşumu gibi durumlar da sütün bozulduğuna işaret edebilir. Şüpheli görünen sütün tadına bakarak kontrol edilmesi önerilmez. Bozulduğundan şüphe edilen süt tüketilmemelidir.
AÇILMIŞ SÜT BUZDOLABINDA KAÇ GÜN DAYANIR?
Açılmış süt, buzdolabında uygun sıcaklıkta saklanmalı ve mümkün olduğunca kısa sürede tüketilmelidir. Genel olarak açılan sütlerin birkaç gün içerisinde tüketilmesi önerilir. Ancak en doğru süre için ürünün ambalajında yer alan saklama ve tüketim talimatları dikkate alınmalıdır. Süt açıldıktan sonra hava ve çevredeki mikroorganizmalarla daha fazla temas ettiği için daha hızlı bozulabilir. Bu nedenle ambalajın kapağı sıkıca kapatılmalı ve süt buzdolabının uygun bölümünde muhafaza edilmelidir.
SÜTE TUZ ATARSAK NE OLUR?
Satın aldığınız sütlerin birkaç gün içerisinde bozulması, özellikle yemek veya tatlı yapmak için buzdolabını açtığınızda karşılaşmak istemeyeceğiniz durumlardan biridir. Peki, süte tuz atarsak ne olur? Tuz, sütün içerisindeki suyun bir kısmını bağlayarak bazı mikroorganizmaların çoğalmasını yavaşlatabilir. Ancak bu durum sütün uzun süre bozulmadan kalacağı anlamına gelmez. Fazla miktarda tuz eklenmesi, özellikle sıcak süte ilave edildiğinde, süt proteinlerinin yapısını etkileyerek sütün kesilmesine, pıhtılaşmasına veya lorlaşmasına neden olabilir.
EN UZUN BOZULMAYAN SÜT HANGİSİ?
En uzun süre dayanabilen süt türleri arasında UHT yöntemiyle işlenmiş uzun ömürlü kutu sütler bulunur. UHT işleminde süt yüksek sıcaklıkta kısa süreli ısıl işleme tabi tutulur ve uygun şekilde sterilize edilmiş ambalajlarda paketlenir. UHT süt, ambalajı açılmadığı sürece üreticinin belirttiği son tüketim tarihine kadar oda sıcaklığında saklanabilir. Ancak ambalaj açıldıktan sonra buzdolabına konulması ve ürünün üzerinde belirtilen süre içerisinde tüketilmesi gerekir. Pastörize sütler UHT süte göre daha kısa raf ömrüne sahiptir ve buzdolabında saklanmalıdır. Çiğ süt ise herhangi bir ısıl işlem görmediği için bozulmaya daha yatkındır ve uygun koşullarda kısa sürede tüketilmelidir.
BOZULAN SÜT NASIL DEĞERLENDİRİLMELİ?
Sütün hafif ekşimesi veya kesilmesi, her durumda güvenli olduğu anlamına gelmez. Özellikle kötü kokan, küflenen, rengi değişen veya belirgin şekilde bozulma belirtileri gösteren sütler kesinlikle tüketilmemelidir. Bu nedenle bozulduğundan şüphe edilen sütü lor peyniri yapmak, hamur işlerinde kullanmak veya başka tariflere eklemek güvenli bir yöntem olarak değerlendirilmemelidir. Gıda güvenliği açısından şüpheli sütü tüketmemek en doğru seçenektir.
SÜTÜ KAYNATMAK BOZULMASINI GECİKTİRİR Mİ?
Sütü kaynatmak, özellikle çiğ sütte bulunan bazı mikroorganizmaların etkisiz hale getirilmesine yardımcı olabilir. Ancak kaynatma işlemi sütün uzun süre bozulmadan kalmasını sağlamaz. Kaynatılan süt uygun şekilde soğutulmalı ve buzdolabında saklanmalıdır. Oda sıcaklığında uzun süre bekletmek, sütün yeniden mikroorganizmalarla karşılaşmasına ve bozulmasına neden olabilir. Ayrıca sütün gereğinden uzun süre ve yüksek sıcaklıkta kaynatılması, besin değerinde bazı değişikliklere yol açabilir.
SÜTÜ DONDURMAK BOZULMASINI ÖNLER Mİ?
Sütü dondurmak, bozulma sürecini büyük ölçüde durdurarak daha uzun süre saklanmasına yardımcı olabilir. Ancak dondurma işlemi sütün yapısını değiştirebilir. Çözüldükten sonra süt daha pütürlü veya ayrışmış bir kıvama sahip olabilir. Süt dondurulacaksa uygun bir kap kullanılmalı ve donma sırasında genleşeceği için kap tamamen doldurulmamalıdır. Çözündürme işlemi buzdolabında yapılmalı ve çözülen süt kısa sürede tüketilmelidir. Bozulmuş veya ekşimiş sütü dondurmak ise bozulma sürecini geri döndürmez.
SON TÜKETİM TARİHİ GEÇEN SÜT İÇİLİR Mİ?
Son tüketim tarihi geçen süt, ambalajı açılmamış ve uygun koşullarda saklanmış olsa bile yalnızca kokusuna, görünümüne veya tadına bakılarak güvenli kabul edilmemelidir. Özellikle son tüketim tarihi (STT) geçmiş ürünlerde güvenlik açısından temkinli olunmalıdır. Ambalajın üzerinde yer alan saklama koşullarına ve son tüketim tarihine mutlaka dikkat edilmelidir. Son tüketim tarihi geçmiş ve bozulduğundan şüphe edilen sütü tüketmemek en güvenli seçenektir.
