Türkiye’de elektrik hatları nedeniyle yaşanan kuş ölümlerine dikkat çeken 70’i aşkın kuruluş, riskli bölgelerde acil önlem alınması çağrısında bulundu. İstanbul’da bu yaz tek bir noktada çok sayıda leyleğin elektrik akımına kapılarak öldüğünün belirlenmesi üzerine, kuşların göç güzergâhlarının güvenli hale getirilmesi için “Ulusal Göç Yolları Güvenliği Eylem Planı” hazırlanması istendi.
WWF-Türkiye, Doğa Derneği, Eko Alan ve Kuş Kolektifi öncülüğünde yapılan açık çağrı, 10 Ekim Dünya Göçmen Kuşlar Günü kapsamında yeniden gündeme getirildi. Türkiye’nin farklı bölgelerinden 70’i aşkın sivil toplum kuruluşu, inisiyatif, platform ve meslek örgütünün destek verdiği açıklamada, göçmen kuşların korunması için ilgili kamu kurumlarının koordineli biçimde harekete geçmesi gerektiği vurgulandı.
TÜRKİYE, MİLYONLARCA GÖÇMEN KUŞA EV SAHİPLİĞİ YAPIYOR
Ortak açıklamada, Avrupa ile Afrika arasındaki önemli göç güzergâhlarından biri üzerinde bulunan Türkiye’nin her yıl milyonlarca göçmen kuşa geçiş yolu olduğu belirtildi. Sonbahar göçünde, Orta ve Doğu Avrupa’da üreyen leyleklerin neredeyse tamamının yanı sıra küçük orman kartallarının yüzde 90’ının Trakya üzerinden İstanbul Boğazı’na ulaştığı ifade edildi. Kuşların buradan Anadolu, Toroslar ve Amanos Dağları üzerinden Orta Doğu’ya, ardından Afrika’daki kışlama alanlarına ilerlediği kaydedildi. Açıklamada, yaşam alanlarının kaybı, avcılık ve tarımsal kimyasalların yanı sıra yalıtımsız elektrik direkleri ve enerji nakil hatlarının, özellikle geniş kanatlı ve süzülerek göç eden kuşlar için ciddi risk oluşturduğuna dikkat çekildi.
İSTANBUL’DA TEK NOKTADA 106 LEYLEK ELEKTRİK AKIMINA KAPILDI
Açıklamada, 2026 yazında İstanbul’un Tahtakale bölgesindeki tren hattında, tek bir noktada elektrik akımına kapılarak ölen 106 leyleğin tespit edildiği bildirildi. Farklı illerden de elektrik iletim ve dağıtım hatlarından kaynaklanan kuş ölümlerinin rapor edilmesinin, tehlikenin yalnızca İstanbul’la sınırlı olmadığını ortaya koyduğu belirtildi. Göç sırasında yorgun düşen kuşların dinlenmek ve gecelemek için konduğu elektrik direklerinin ölümcül bir riske dönüşebildiği vurgulanırken, uygun teknik önlemlerle bu ölümlerin önüne geçilebileceği ifade edildi.
KUŞ ÖLÜMLERİNİ ÖNLEMEK İÇİN ULUSAL EYLEM PLANI ÇAĞRISI
Açıklamada, kuş ölümlerinin önüne geçilmesi için bakanlıklar ve ilgili kurumlara ortak hareket etme çağrısı yapıldı. Riskin yüksek olduğu bilinen noktalarda acilen izolasyon ve işaretleme çalışmaları yürütülmesi istendi. Kamu kurumları, TEİAŞ, TCDD, bölgesel elektrik dağıtım şirketleri ve özel hat sahiplerinin katılımıyla “Ulusal Göç Yolları Güvenliği Eylem Planı” hazırlanması önerildi. Ayrıca göç dönemlerinde ülke genelinde izleme çalışmaları yapılarak ortak bir veri tabanı oluşturulması, başta Trakya ve Marmara olmak üzere göç güzergâhlarındaki riskli demir yolu ve elektrik hatlarının haritalandırılması talep edildi. Kuş dostu altyapı uygulamalarının güvence altına alınması için ilgili mevzuatın güçlendirilmesi de çağrıda yer alan başlıklar arasında sıralandı.
UZMANLARDAN UYARI: KUŞ ÖLÜMLERİNİ ÖNLEMEK MÜMKÜN
Açıklamada, WWF-Türkiye Doğa Koruma Kıdemli Uzmanı Can Yeniyurt ve doğa korumacı Erdem Kuruca'nın da sözlerine yer verildi. Can Yeniyurt, "Dünya Göçmen Kuşlar Günü, kuşların sınır tanımayan yolculuğunu ve bu yolculuğun güvenliğini sağlama konusundaki ortak sorumluluğumuzu hatırlatıyor. Leylekler ve akbabalar gibi geniş kanatlı, süzülerek göç eden kuşlar elektrik hatlarında daha yüksek riskle karşılaşıyor. Ancak bu yaralanmalar ve ölümler önlenebilir. Hatların izole edilmesi ve görünür hale getirilmesi riski önemli ölçüde azaltıyor" ifadelerini kullan.
KELAYNAKLAR İÇİN 2,4 KİLOMETRELİK HAT İZOLE EDİLDİ
Geçmişte yürüttükleri çalışmalardan örnek veren Yeniyurt, "WWF-Türkiye olarak geçmişte paydaşlarımızla yürüttüğümüz çalışmalar kapsamında, kelaynakların ölümüne neden olan elektrik direklerini ve hattın 2,4 kilometrelik riskli bölümünü izole ettirdik. Bu ve benzeri uygulamalar, doğru önlemlerin hayata geçirilmesi halinde elektrik hatlarından kaynaklanan kuş ölümlerinin azaltılabileceğini bilimsel olarak ortaya koyuyor. Bugün 70'i aşkın kuruluşun aynı çağrıda buluşması da artık ülke çapında somut adımlar atılması gerektiğini gösteriyor" dedi.
106 LEYLEĞİN ÖLÜMÜ DAHA BÜYÜK BİR TEHLİKEYİ ORTAYA KOYDU
Tahtakale'de trenlerin elektrik beslemesini sağlayan katener hatlarındaki leylek ölümlerini belgeleyerek 'Leylekler İçin Acil Çağrı' kampanyasını başlatan doğa korumacı Erdem Kuruca da "Tahtakale'deki vakalar, karşı karşıya olduğumuz sorunun yalnızca görünen yüzü. İstanbul gibi yoğun nüfuslu bir metropolde dahi bu toplu ölümler yıllarca aynı noktada yaşanmasına rağmen fark edilmediyse, Trakya ve Anadolu gibi daha geniş coğrafyalardaki izleme ve raporlama eksikliğinin ne boyutta bir tabloyu gizlediğini göz önünde bulundurmalıyız" şeklinde konuştu.
KUŞ ÖLÜMLERİNİ DURDURMAK İÇİN ACİL EYLEM PLANI ÇAĞRISI
Koruma çalışmalarının sahadan elde edilen verilere dayanması gerektiğini belirten Kuruca, "Acilen riskli hatların haritalandırılıp ölüm oranının yüksek olduğu noktaların belirlenmesi ve koruma stratejilerinin elde edilen bu verilere göre oluşturulması şart. Gerekli adımlar atılmazsa benzer ölümler her yıl haber bültenlerimizin bir parçası olmaya ne yazık ki devam edecek" dedi.
