Okul zili çaldığında birçok öğrenci için gün sona ererken, geçim sıkıntısı yaşayan çocuklar için mesai başlıyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Türkiye'de 15-17 yaş grubunda çalışan çocuk sayısı son dört yılda 362 bin artarak 882 bine yükseldi. Aile bütçesine destek olmak, okul masraflarını karşılamak ve temel ihtiyaçlarını gidermek için çalışan öğrenciler, eğitim hayatıyla iş yaşamını aynı anda sürdürmeye çalışıyor. Öğrencilerin anlattıkları ise çalışma temposunun derslere, dinlenmeye ve sosyal yaşama ayrılan zamanı da etkilediğini ortaya koyuyor.

DÖRT YILDA ÇALIŞAN ÇOCUK SAYISI YÜZDE 69,6 ARTTI

TÜİK'in Hanehalkı İşgücü Araştırması verilerine göre, 15-17 yaş grubunda çalışan çocuk sayısı 2021 yılında 520 bin olarak kaydedildi. Bu sayı 2023'te 759 bine, 2024'te 869 bine yükseldi. 2025 yılında ise 882 bine ulaştı. Böylece dört yıllık dönemde çalışan çocuk sayısı 362 bin artarken, artış oranı yüzde 69,6 oldu. Aynı yaş grubundaki istihdam oranı da 2021'de yüzde 14 seviyesindeyken 2025 yılında yüzde 22,8'e çıktı. 2025 verilerinde erkek çocukların istihdam oranı yüzde 33,1 olarak kaydedilirken kız çocuklarında bu oran yüzde 11,9 oldu.

Çocuk Işçi 3

OKUL ÇIKIŞINDA BAKKALDA MESAİ YAPIYOR

Çalışan çocukların yaşadığı ekonomik koşullar, eğitim ve iş hayatını birlikte yürütme çabasını da beraberinde getiriyor. Lise ikinci sınıf öğrencisi Ahmet de okuldan sonra çalışmak zorunda kalan gençlerden biri. Okul çıkışında bir bakkalda sipariş dağıtan Ahmet, hafta sonları da mesaisini sürdürüyor. Asgari ücretle geçinmeye çalışan ailesine destek olmak isteyen Ahmet, kazandığı parayla kendi okul masraflarını ve temel ihtiyaçlarını karşılıyor. Ancak yoğun çalışma temposu, eğitim hayatını da etkiliyor. Eve yorgun döndüğü bazı günlerde ders çalışacak gücü kalmadığını belirten Ahmet, çalışma nedenini şu sözlerle anlattı:

“Bu tempoyu hem ailemin omuzlarındaki geçim yükünü biraz olsun hafifletmek hem de okula gittiğim günlerde kantin masraflarımı ve diğer temel ihtiyaçlarımı kendi başıma karşılayabilmek için sürdürüyorum. Bugün kantin fiyatları malum, en temel şeyler bile lüks haline geldi. Aileme bu konuda ekstra bir yük olmak istemiyorum.”

GECE MESAİSİNDEN ÇIKIP OKULA GELEN ÖĞRENCİLER VAR

Öğrenci Veli Derneği (VELİDER) Bolu Şube Başkanı Zehra Kulalı Gezici de okuldan sonra çalışan öğrencilerle rehberlik görüşmelerinde karşılaştıklarını belirtti. Çocukların parklarda ve kafelerde çalıştığını aktaran Gezici, gece mesaisinden çıkarak doğrudan okula gelen bir öğrencinin yaşadıklarını anlattı. Bir benzinlikte çalışan öğrencinin sabah okula geldiğinde üzerinde okul forması bulunmadığı için idare tarafından uyarıldığını belirten Gezici, öğrencinin gece çalıştığını ve işten doğrudan okula geldiği için formasını giyemediğini söylediğini aktardı. Gezici, geçim sıkıntısının çocukları okul dışında çalışmaya yönelttiğini, aynı zamanda eğitimden kopma riskini de artırdığını ifade etti. Erkek çocukların güvencesiz ve kayıt dışı işlere daha fazla yöneldiğini belirten Gezici, okula devam eden öğrenciler arasında da ders bitiminde yarı zamanlı çalışanların bulunduğuna dikkat çekti.

Çocuk Işçi 22

ÇALIŞAN ÇOCUKLARIN YÜZDE 64,1'İ EĞİTİMİNE DEVAM EDİYORDU

TÜİK'in 2019 yılında gerçekleştirdiği Çocuk İşgücü Anketi, çalışma hayatındaki çocukların eğitim durumuna ilişkin de veri sunuyor. Ankete göre, 15-17 yaş grubunda çalışan çocukların yüzde 64,1'i eğitimine devam ediyordu. Başka bir ifadeyle, o dönemde çalışan her üç çocuktan yaklaşık ikisi aynı zamanda öğrenciydi. 2025 yılında açıklanan 882 bin kişilik çalışan çocuk verisi ise 15-17 yaş grubundaki toplam istihdamı kapsıyor. Bu veri, çalışan çocukların ne kadarının eğitimine devam ettiğini tek başına göstermiyor.

OKULLAŞMA ORANI YÜZDE 87,09'A YÜKSELDİ

Milli Eğitim Bakanlığı verilerine göre, 14-17 yaş grubunda net okullaşma oranı 2024-2025 eğitim öğretim yılında yüzde 86,4 iken 2025-2026 eğitim öğretim yılında yüzde 87,09'a yükseldi. VELİDER Bolu Şube Başkanı Zehra Kulalı Gezici ise yalnızca okula kayıtlı öğrenci sayısına değil, öğrencilerin eğitim hayatını hangi koşullarda sürdürdüğüne de bakılması gerektiğini vurguladı. Okula devam eden ancak geçim sıkıntısı nedeniyle çalışmak zorunda kalan öğrenciler, derslerin ardından iş yerlerine gidiyor. Hafta sonları da süren çalışma temposu, çocukların dinlenme ve ders çalışma sürelerini kısıtlıyor. Ahmet'in okul kantininde yaptığı harcamaları karşılayabilmek için hafta sonu da çalışması, ekonomik koşulların öğrencilerin günlük yaşamına nasıl yansıdığını gözler önüne seriyor. Yayın öncesi veri notu: 2019'daki yüzde 64,1 oranı ile 2025'teki 882 bin kişilik veriyi aynı araştırmanın sonucu gibi sunmadım. Çünkü biri çalışan çocukların eğitim durumunu, diğeri ise 15-17 yaş grubundaki toplam çalışan çocuk sayısını gösteriyor. Bu ayrım haberin doğruluğu açısından önemli.

Kaynak: HABER MERKEZİ