Antalya Büyükşehir Belediyesi’nde zabıta olarak çalışan İbrahim Uysal, geçtiğimiz günlerde çöp atmak için evinden çıktı. Elindeki çöp ile konteynıra doğru ilerleyen Uysal, istediği yere geldiğinde ise şaşılacak bir olaya rastladı. Çöpünü atacağı sırada bölgede esnaflık yağan bir vatandaş, Uysal’ın yanına gelip, çöpe atılan bir nesneyi işaret etti. Vatandaş, “Ağabey, çöpün kenarında bunu buldum, sen anlarsın!” dedi. Nesneyi incelemeye başlayan Uysal, gerçeği öğrenince şok oldu.
112 YAŞINDAKİ SEDYE ÇÖPE ATILDI
Çöpe atılan nesnenin I. Dünya Savaşı’ndan kalma bir sedye yani tarihi eser olduğu ortaya çıktı. Söz konusu sedyenin I. Dünya Savaşı zamanı üretildiği, kalın Amerikan kaput bezinden yapılmış, kenarları birbirine geçmeli ahşap çubukları ile yırtılmaya ve sökülmeye açık yerleri deri ile desteklenmiş çok nadir askeri sedye olduğu ortaya çıktı. 112 yıllık olduğu tahmin edilen sedyenin sadece I. Dünya Savaşı’nda değil Kurtuluş Savaşı döneminde de kullanıldığı tahmin ediliyor.
SEDYENİN HİKAYESİ
I. Dünya Savaşı zamanı Osmanlı İmparatorluğu 29 Ekim 1914 yılında Almanya ve Avusturya-Macaristan'ın başını çektiği İttifak Devletleri tarafından savaşa girdi. Savaşa dahil olan Osmanlı, dönemin en güçlü devletleri olan İngiltere, Fransa ve Rusya’nın olduğu İtilaf Devletleri’ne karşı savaştı. Özellikle tarihinde en kanlı çarpışmalarından olan ve Türk milletinin büyük bir destan yazdığı Çanakkale cephesi bu savaşın en önemli olaylarından biriydi. İtilaf Devletleri hızlı bir şekilde Çanakkale Boğazı üzerinden Osmanlı İmparatorluğu’nun başkenti İstanbul’a girmeyi ve savaşı hemen bitirmeyi hedefledi. Eski gücünü kaybeden Osmanlı’nın ise fazla düşünemeyeceğini düşünen İtlaf Devletleri büyük bir bozguna uğradı.
ÇANAKKALE DESTANI
Mustafa Kemal Atatürk’ü komutasında Türk askeri, Çanakkale’de büyük bir destan yazdı ve İtilaf Devletleri’ni yendi. Bitik denen Osmanlı İmparatorluğu dünyanın en güçlü devletlerine meydan okudu ve Çanakkale’de büyük bir destan yazdı. Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı (ATASE) ve Türk Tarih Kurumu kayıtlarına göre cephede doğrudan şehit düşen asker sayısı 55 bin ile 57 bin arasında. Cephede yaralandıktan sonra kaldırıldığı hastanede hayatını kaybeden veya salgın hastalıklar nedeniyle ölen asker sayısı yaklaşık 21 bin olarak kaydedilirken çatışmalarda kaybolan asker sayısı 10 bin civarı olduğu tahmin ediliyor. Yaralılar (yaklaşık 100 bin) ve hastalarla birlikte Osmanlı ordusunun toplam zayiatı 252 bin asker olarak kayıtlara geçti. Bu sedye ise o savaşlarda kullanıldı.
SAVAŞTA YARALILAR VE ASKERLER BU SEDYE İLE TAŞINDI
Çöp kenarına bırakılan o sedye bu kanlı çatışmaların arasında kullanılan nadide bir eşyaydı. Yüz binlerce Türk askeri savaş alanında vatanı savunurken yaralandı ve hepsi tedavi edilebilmesi için bu sedye üzerinden taşındı. Savaş zamanı askerlerin iyileşmesi ve güvenli bir yere taşınabilmesi için son derece önemli olan bu sedyenin savaşın sona ermesinin ardından çöpe atılması ise tepki çekti.
KURTULUŞ SAVAŞI DÖNEMİ
Sadece Çanakkale’de değil Türkiye Cumhuriyeti’nin bağımsızlık mücadelesi olan Kurtuluş Savaşı’nda da bu sedye kullanıldı. Türkler, bağımsızlıkları için Atatürk önderliğinde büyük bir mücadeleye girişti. İngiltere ve Fransa tarafından desteklenen Yunanistan’ı yendi ve bu amansız savaşın sonunca Türkiye Cumhuriyeti kuruldu. Savaşta Kurtuluş Savaşı'nda muharebe meydanlarında doğrudan hayatını kaybeden düzenli ordu askeri sayısı resmi raporlara göre 9 bin 167'dir. Ancak yaralanma, hastalık, milis kuvvetler ve sivil ölümleri de dahil edildiğinde bu sayı çok daha yüksek bir bilanço ortaya çıkıyor. Bu savaşta vatanı savunan askerler bu sedye ile taşındı ve kanı bu sedyeye aktı.
SEDYENİN ÇÖPE ATILMASINA TEPKİ GÖSTERDİ
Yaklaşık 112 yaşında olan ve tarihi eser olarak müzede sergilenmesi gerekerek sedyenin bu şekilde çöpe atılmasına tepki gösteren İbrahim Uysal, şöyle konuştu:
“Bu Vatan kolay kazanılmadı, çöp kenarında bir tarihin silinmesine izin veremezdim çünkü kanıma ihanettir bu! Gerekli yerlerle görüşüp sergilenmesi için girişimde bulunacağım. Bastığın yerleri “toprak!” diyerek geçme, tanı! Düşün altındaki binlerce kefensiz yatanı. Sen şehit oğlusun, incitme, yazıktır, atanı: Verme, dünyaları alsan da, bu cennet vatanı.”
BÜŞRA ÖZDEMİR'E ANLATTI
Uysal, çöpte bulduğu ve üzerinde şehit kanı olduğu tahmin edilen 112 yıllık sedye için Antalya Büyükşehir Belediyesi Başkanvekili Büşra Özdemir ile telefonda görüştü. Uysal, Özdemir'in, "Tarihe sahip çıkmak hepimizin görevi. Seni tebrik ediyorum" dediğini aktardı. İbrahim Uysal evinde muhafaza ettiği sedyeyi gerekli kurumlara teslim etmek için girişimde bulunacağını söyledi.
