Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı'nda (COP31) adil geçişin ekonomik ve toplumsal boyutları gündeme geldi. COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Adil Geçişe İlişkin Dördüncü Yıllık Üst Düzey Bakanlar Yuvarlak Masa Toplantısı'nda yaptığı konuşmada, iklim dönüşümünün yalnızca yeni teknolojiler ve düşük emisyonlu ekonomi hedefleri üzerinden değerlendirilemeyeceğini söyledi. Çalışanların mesleklerini, ailelerin enerji faturalarını, küçük işletmelerin yatırım maliyetlerini ve gençlerin gelecekteki istihdam olanaklarını da dikkate almak gerektiğini vurgulayan Kurum, “Dönüşümün faydasını paylaşırken maliyetini de hakkaniyetle paylaşmalıyız” dedi.
196 ülke ve Avrupa Birliği temsilcilerinin iklim krizine karşı taahhütlerini, politikalarını ve çözüm önerilerini ele aldığı COP31'in 8'inci gününün son oturumunda gerçekleştirilen toplantıya Kurum'un yanı sıra COP31 Müzakereler Başkanı ve Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen ile Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) İcra Sekreteri Simon Stiell de katılarak konuşma yaptı.
Toplantıda, Birleşik Arap Emirlikleri Adil Geçiş İş Programı kapsamında kaydedilen ilerleme değerlendirildi. Ülkelerin adil, kapsayıcı ve ulusal koşullarına duyarlı bir geçişi hayata geçirebilmesi için nasıl daha iyi desteklenebileceği ele alındı.
ÇALIŞANLARIN, AİLELERİN VE İŞLETMELERİN GELECEĞİ
Adil geçişin toplumun farklı kesimlerinin iklim dönüşümüne ilişkin kaygılarına güven veren yanıtlar üretebilmesi gerektiğini belirten Kurum, büyük iklim hedeflerinin insanların günlük yaşamlarındaki karşılığının göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi.
Bir çalışanın mesleğinin geleceğini, bir ailenin enerji faturasını, küçük bir işletmenin dönüşüm için yapacağı yatırımı, bir gencin ise yeni ekonomide iş bulup bulamayacağını düşündüğüne dikkat çeken Kurum, konuşmasında şu ifadeleri kullandı:
“İklim dönüşümünü büyük hedeflerle konuşuyoruz. Fakat insanların zihnindeki sorular çoğu zaman çok daha sade. Bir çalışan mesleğinin yarın ne olacağını merak etmesi. Bir aile enerji faturasını düşünüyor. Küçük bir işletme, dönüşüm için gerekli yatırımı nasıl yapacağını hesaplıyor. Bir genç, ortaya çıkan yeni ekonomide kendisine yer olup olmayacağını soruyor. Adil geçiş dediğimiz mesele, biraz da bütün bu sorulara güven veren cevaplar üretebilmektir.
Düşük emisyonlu ve iklime dirençli bir ekonomiye geçiş, yeni sanayiler, yeni teknolojiler ve yeni iş alanları oluşturuyor. Bu büyük değişimin toplumun her kesimine imkan sunması gerekiyor. Çalışanların yeni beceriler kazanması, dönüşümden etkilenen bölgelerin yeni ekonomik alanlarla güçlenmesi, ailelerin sosyal güvenliğinin korunması bu sürecin ayrılmaz parçalarıdır.”

'ADİL GEÇİŞİN TEK BİR REÇETESİ OLMAZ'
Ülkelerin iklim eylemine uyum ve ekonomik dönüşüm konusunda aynı başlangıç koşullarına sahip olmadığını vurgulayan Kurum, enerji kaynakları, mali imkanlar, sanayi yapıları ve kalkınma ihtiyaçlarının ülkeden ülkeye değiştiğini belirtti. Bu nedenle adil geçiş için bütün ülkelerde uygulanabilecek tek bir model bulunmadığını ifade eden Kurum, uluslararası iş birliğinde ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluklar ve göreli kabiliyetler ilkesinin önemine işaret etti.
Ülkelerin kendi koşullarına göre belirlediği geçiş yollarının desteklenmesi gerektiğini kaydeden Kurum, yoksulluğun azaltılması, enerjiye erişim ve kalkınma hakkının da bu süreçte birlikte gözetilmesini istedi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın COP31 Liderler Zirvesi'nde finansmanın en fazla ihtiyaç duyanlara ulaşması ve ülkelerin ulusal önceliklerinin korunması yönündeki vurgusunu da hatırlatan Kurum, adil geçişin temelinde maliyet ve faydanın hakkaniyetli paylaşımının bulunduğunu söyledi.
Kurum, bu konudaki yaklaşımını şu sözlerle dile getirdi:
“Enerji kaynaklarımız, mali imkanlarımız, sanayi yapılarımız ve kalkınma ihtiyaçlarımız birbirine benzemiyor. Bu yüzden adil geçişin tek bir reçetesi olamaz. Ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluklar ve göreli kabiliyetler ilkesi bize önemli bir çerçeve sunuyor. Ülkelerin kendi koşullarına göre belirlediği yolları desteklerken; yoksulluğun azaltılmasını, enerjiye erişimi ve kalkınma hakkını da birlikte gözetmemiz gerekiyor.
Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan da COP31 Liderler Zirvesi’nde finansmanın en fazla ihtiyaç duyanlara ulaşmasını ve ülkelerin ulusal önceliklerinin korunmasını özellikle vurguladı. Bu yaklaşım, adil geçişin özüne de temas ediyor. Dönüşümün faydasını paylaşırken maliyetini de hakkaniyetle paylaşmalıyız.”
ADİL GEÇİŞ MEKANİZMASI İÇİN UYGULAMA VURGUSU
Birleşik Arap Emirlikleri Adil Geçiş Çalışma Programı kapsamında bugüne kadar enerji, istihdam, sosyal koruma, gıda güvenliği, sanayi ve iklim direnci konularında önemli bir birikim oluştuğunu belirten Kurum, Antalya'daki görüşmelerde bu birikimin somut bir mekanizmaya dönüştürülmesinin önem taşıdığını söyledi.
COP30'da geliştirilmesine karar verilen Adil Geçiş Mekanizması'nın nasıl işleyeceğinin şekillendirildiğini aktaran Kurum, mekanizmanın yıllardır Çalışma Programı kapsamında biriken görüşleri gerçek ihtiyaçlarla buluşturması gerektiğini ifade etti.
Ülkelerin ihtiyaç duyduklarında teknik uzmanlığa ulaşabilmesi, kurumlarının kapasitesini geliştirebilmesi, bilgi ve tecrübe paylaşımından yararlanabilmesi gerektiğini belirten Kurum, yerel yönetimlerin de dönüşümden doğrudan etkilenen topluluklarla çalışırken daha güçlü araçlara sahip olmasının önemini vurguladı.
Kurum, yeni yapılar oluşturmaktan çok mevcut imkanları birbirine bağlayan ve ülkelerin taleplerine yanıt veren bir sistem kurulması gerektiğini belirterek şöyle konuştu:
“COP30’da geliştirilmesine karar verilen Adil Geçiş Mekanizması’nın nasıl işleyeceğini şekillendiriyoruz. Bu mekanizmanın, Çalışma Programı’nda yıllardır biriken görüşleri gerçek ihtiyaçlarla buluşturmasını önemsiyoruz. Ülkeler ihtiyaç duyduklarında teknik uzmanlığa ulaşabilmeli, kurumlarının kapasitesini geliştirebilmeli, bilgi ve tecrübe paylaşımından yararlanabilmeli. Yerel yönetimler de dönüşümden doğrudan etkilenen topluluklarla çalışırken daha güçlü araçlara sahip olmalı. Burada yeni yapılardan çok, mevcut imkanları birbirine daha iyi bağlayan ve ülkelerin talebine cevap veren bir sistem oluşturmak kıymetli olacak.”

'DİYALOG, UZLAŞI VE AKSİYON' MESAJI
Adil geçiş mekanizmasının başarısında finansmana, teknolojiye ve kurumsal kapasiteye erişimin belirleyici olacağını söyleyen Kurum, sağlanan kaynakların yalnızca geçiş sürecinin toplumsal maliyetlerini hafifletmekle kalmaması, uzun vadeli kalkınma imkanlarını da artırması gerektiğini kaydetti.
COP31 Başkanlığının 'Diyalog, Uzlaşı ve Aksiyon' anlayışını adil geçiş sürecinde de temel aldığını belirten Kurum, bu üç kavramın ne anlama geldiğini şu sözlerle açıkladı:
“Sağlanan kaynakların da geçişin toplumsal maliyetlerini hafifletirken, uzun vadeli kalkınma imkanlarını büyütmesi gerekiyor. COP31 Başkanlığı olarak ‘Diyalog, Uzlaşı ve Aksiyon’ anlayışımıza adil geçişte de aynı anlamı yüklüyoruz. Diyalog, dönüşümden etkilenen insanları dinlemek demektir. Uzlaşı, ülkelerin farklı şartlarını gözeten ortak bir yol bulmaktır. Aksiyon ise konuşulanların çalışanların, ailelerin, şehirlerin ve işletmelerin hayatında karşılık bulmasıdır.”
'İNSANLAR KENDİLERİNİ BU GELECEĞİN NERESİNDE GÖRECEK?'
Konuşmasının son bölümünde iklim dönüşümünün başarısının yalnızca ekonomik ve teknolojik değişimle ölçülemeyeceğini belirten Kurum, bu süreçte insanların yeni gelecekte kendilerine yer bulabilmesinin önemine dikkat çekti.
Bir çalışanın yeni bir mesleğe geçebilmesi, bir gencin yeni ekonomide iş bulabilmesi, bir işletmenin dönüşüm maliyetini karşılayabilmesi ve ekonomik yapısı değişen bir bölgenin yeniden güçlenebilmesinin adil geçişin somut göstergeleri olduğunu ifade eden Kurum, toplantının Adil Geçiş Çalışma Programı'nın değerlendirilmesine ve Adil Geçiş Mekanizması'nın uygulanabilir bir yapıya kavuşmasına katkı sunmasını diledi.
Kurum, konuşmasını şu sözlerle tamamladı:
“Bir çalışan yeni bir mesleğe geçebiliyorsa, bir genç yeni ekonomide iş bulabiliyorsa, bir işletme dönüşümün maliyetini karşılayabiliyorsa, bir bölge eski ekonomik yapısının ardından yeniden güçlenebiliyorsa adil geçiş gerçek anlamını bulmaya başlar. Bu toplantının, Çalışma Programı’nın değerlendirilmesine ve Adil Geçiş Mekanizması’nın uygulanabilir bir yapıya kavuşmasına güçlü katkı vermesini diliyorum. İklim dönüşümünün hızını artırırken insanın geleceğe duyduğu güveni de büyütelim.”






