Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) Antalya eski Başkanı Vural Şahin, tarım ticaretinde 12 ay vadeli satışların şirketlerin finansman yükünü artırdığını bildirdi. Şahin, ürün bedelinin yaklaşık bir yıl sonra tahsil edilmesine karşın tedarikçi ödemeleri, maaş, kira, nakliye ve vergi giderlerinin beklemediğini belirterek, aradaki farkın banka kredileriyle karşılandığını ifade etti.

“Tarım ticaretinde mal bugün satılıyor, parası neredeyse bir yıl sonra tahsil ediliyor. Oysa tedarikçi ödemesi, maaş, kira, nakliye ve vergi beklemiyor. Tahsilatla ödeme arasındaki boşluğu şirket kendi nakdiyle kapatamıyorsa bankadan kredi çekiyor. Böylece şirket, müşterisine verdiği vadenin maliyetini üstleniyor. Bu maliyet satış fiyatına yansıtılamadığında ciro büyüse bile sermaye eriyor” diyen Şahin, vadeli satışların finansman maliyetinin fiyatlandırmada dikkate alınması gerektiğini kaydetti.

YÜZDE 50 FAİZLE 150 LİRAYA SATIŞ KÂR GETİRMİYOR

Yıllık kredi maliyetinin yüzde 50 olması hâlinde, krediyle finanse edilen her 100 lira için bir yılda yaklaşık 50 lira finansman gideri oluştuğunu belirten Şahin, 100 liraya mal edilen ürünün 150 liraya satılmasının yalnızca ürün maliyetiyle faizi karşıladığını söyledi.

“İşin tamamı krediyle dönüyorsa, 100 liraya mal edilen ürünü bir yıl vadeyle 150 liraya satmak, basit bir hesapla ancak malın maliyetini ve faizi karşılar. Daha bunun üzerine personel, kira, nakliye ve diğer şirket giderleri eklenecek. Bütün bu ödemelerden sonra işletme sahibinin geçimini sağlayacak, şirkete sermaye bırakacak ve bir sonraki sezonu çevirecek bir kazanç da kalmalı” ifadelerini kullanan Şahin, maliyet hesabına bütün işletme giderlerinin eklenmesi gerektiğini vurguladı.

Şahin, gerçek kârın tüm giderler karşılandıktan sonra elde kalan para olduğunu belirterek, tahsilatın kredi taksidinden sonra yapılmasının nakit sıkıntısını sürdürdüğünü bildirdi.

“Tamamı krediyle finanse edilen bir işte, maliyetin üzerine yüzde 50 koymak yetmez. Yüzde 50’nin üzerine şirket giderleri ve gerçek kâr da eklenmelidir. Gerçek kâr, bütün bu giderler çıktıktan sonra elde kalan paradır. Bir de o paranın ne zaman kasaya girdiği var. Kâğıt üzerinde kârlı görünen bir satışın tahsilatı, kredi taksidinden sonra geliyorsa şirket yine nakit sıkıntısı yaşar” diyen Şahin, satış bedelinin zamanında tahsil edilmesinin önemine dikkati çekti.

GAYRİMENKUL VE BİRİKİMLER BOZDURULUYOR

Nakit sıkışıklığında şirketlerin ürünlerini daha düşük fiyattan peşin sattığını belirten Şahin, bu gelirin yeterli olmaması hâlinde işletme sahiplerinin gayrimenkullerini satışa çıkardığını, döviz ve altın birikimlerini bozdurduğunu, kişisel paralarını şirket kasasına aktardığını kaydetti.

“Nakit sıkıştığında şirket önce elindeki ürünü daha düşük fiyattan peşin satar. O da yetmezse işletme sahibi gayrimenkulünü satışa çıkarır, kenarda biriktirdiği dövizi ya da altını bozdurur, şirketin kasasına kendi cebinden para koyar. Böylece maaşlar ödenir, bir kredi taksidi daha kapanır, şirket birkaç ay daha ayakta kalır” diyen Şahin, bu yöntemin geçici nakit desteği sağladığını ifade etti.

Şahin, 12 ay vadeli satışlar ve aylık giderler devam ettiği sürece finansman açığının yeniden oluştuğunu belirtti. Her sezon dışarıdan kaynak arayan şirketlerin sahiplerinin birikimleriyle ayakta kalmaya başladığını aktaran Şahin, bu kaynakların tükenmesi hâlinde kredi taksitlerinin aksayabileceğini, bankalarla ilişkilerin bozulabileceğini ve borçların hukuki takibe taşınabileceğini bildirdi.

“Bu, geçici bir nakit desteğidir. Satışlar yine 12 ay vadeli, giderler yine aylık ve aradaki fark yine krediyle kapanıyorsa aynı açık yeniden oluşur. Her sezon dışarıdan para isteyen bir şirket, bir noktadan sonra sahibinin yıllar içinde biriktirdiği varlıklarla ayakta durmaya başlar. O kaynak da tükendiğinde taksitler aksar, bankalarla ilişkiler bozulur ve borçlar hukuki takibe gidebilir. Başlangıçta ticaretin devamı için kullanılan kredi, sonunda şirketi konkordato talebine, hatta iflas riskine kadar götürebilir” ifadelerini kullanan Şahin, kredi borçlarının şirketleri konkordato ve iflas riskiyle karşı karşıya bırakabileceğini kaydetti.

TAHSİLAT VADESİ KISALTILMALI

Şirketlerin finansman planlarını faizlerin düşeceği beklentisine bağlamaması gerektiğini belirten Şahin, kredi maliyetini ve işletme giderlerini karşılamayan satışlar için yeni borçlanmaya gidilmemesi gerektiğini söyledi.

“Şirketler ayakta kalma hesabını ‘Faizler nasıl olsa düşer’ beklentisine bağlayamaz. Bugünkü satışın tahsilat tarihi belli, kredi taksidi belli, giderler belli. Kredi maliyetini ve işletme giderlerini karşılayıp şirkete gerçek kâr bırakmayan bir satış için yeni borca girilmemeli” diyen Şahin, tahsilat vadelerinin kısaltılması, peşinat veya ara ödeme alınması ve satış fiyatının vadenin gerçek maliyetine göre belirlenmesi gerektiğini ifade etti.

Şahin, tarım ticaretinde şirketlerin sattıkları ürünün bedelini borçların vadesi gelmeden tahsil etmesi gerektiğini belirterek, değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:

“Tarım ticaretinin devamı için şirketin sattığı maldan para kazanması ve o parayı borçları vadesine gelmeden kasasına koyabilmesi gerekiyor. 12 ay vadeli satışın bedeli her sezon yeni bir krediyle, bozulan birikimle ya da satılan bir gayrimenkulle ödeniyorsa, şirketin ayakta kalma süresini artık satışları değil, elinde kalan varlıkları belirler.”

Muhabir: Tahsin Can Önalp