Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, TÜİK’in Eylül 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi verilerini değerlendirdi. Tarımsal girdi maliyetlerinin aylık bazda son 10 yılın eylül ayları içindeki en yüksek artışını kaydettiğine dikkat çeken Çandır, enerji giderlerindeki yıllık yüzde 53,38’lik yükselişin yanı sıra üretici fiyatları ile girdi maliyetleri arasındaki farkın tarımdaki kayıpları ortaya koyduğunu belirtti.
ANTALYA TARIMINDA GİRDİ MALİYETLERİ SON 10 YILIN ZİRVESİNDE
TÜİK’in açıkladığı Eylül 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE), tarımsal üretimde maliyet artışının sürdüğünü gösterdi. Endeks, eylül ayında aylık yüzde 3,78, yıllık yüzde 32,36 arttı. Antalya Ticaret Borsası ve Antalya Tarım Konseyi Başkanı Ali Çandır, aylık artışın geçmiş yılların eylül ayı ortalamasının yaklaşık iki katına ulaştığını vurguladı. Çandır, “Bu rakam, endeksin ölçülmeye başlandığı 2015 yılından itibaren eylül ayları ortalamasının (1,95) iki kat üzerinde ilan edilmiştir" ifadelerini kullandı.

TARIMSAL GİRDİ ENFLASYONUNDA DİKKAT ÇEKEN ARTIŞ
Tarım-GFE’deki yıllık artışın son 10 yılın eylül ayları ortalamasının altında kaldığını belirten Çandır, aylık artışın ise son 10 yılın en yüksek eylül ayı seviyesi olarak kayıtlara geçtiğini ifade etti. Çandır, “Bu yıllık rakam, son 10 yılın eylül ayları ortalamasının (34,25) altında kalmıştır. Eylül ayı tarımsal girdi maliyetleri enflasyonu, bir önceki aya göre aylıkta son 10 yılın en yükseği oldu. Yıllıkta ise son 6 yılın eylül aylarının dördüncü en yükseği oldu. 10 yıllık eylül ayı ortalamalarına göre bakıldığında ise aylıkta iki kat artış gösterirken yıllıkta ortalamanın altında artış gösterdi" dedi.
ENERJİ GİDERLERİNDE YILLIK ARTIŞ YÜZDE 53,38
Eylül ayında tarımda kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatları aylık yüzde 4,05, yıllık yüzde 33,90 arttı. Girdi kalemleri arasında özellikle enerji fiyatlarındaki yükseliş öne çıktı. Enerji maliyetleri bir ayda yüzde 9,56, bir yılda ise yüzde 53,38 yükseldi. Aynı dönemde tohum fiyatları aylık yüzde 2,72, gübre yüzde 3,76, ilaç yüzde 1,16, yem yüzde 3,26 ve diğer kalemler yüzde 1,48 arttı. Veteriner hizmetlerinde ise aylık yüzde 0,57 düşüş yaşandı. Yıllık bazda tohumda yüzde 26,22, gübrede yüzde 31,90, ilaçta yüzde 22,87, veteriner hizmetlerinde yüzde 25,37, yemde yüzde 31,19 ve diğer kalemlerde yüzde 29,76 artış kaydedildi. Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler kaleminde de aylık yüzde 2,02, yıllık yüzde 22,97 yükseliş gerçekleşti.
ÜRETİCİNİN MALİYETİ ARTTI, ÜRÜN FİYATLARI GERİLEDİ
Tarımsal girdi maliyetlerindeki artışa karşılık tarımsal üretici fiyat endeksi Tarım-ÜFE, eylül ayında aylık yüzde 1,19 azaldı. Üretici fiyatlarındaki gerilemenin geçmiş 15 yılın eylül ayı ortalamasına göre belirgin olduğunu belirten Çandır, üreticinin yaşadığı kayba dikkat çekti. Çandır, “Geçmiş 15 yıllık eylül ayları ortalaması ile karşılaştırıldığında ciddi bir düşüş söz konusu olmuştur" dedi.
15 YILLIK ORANIN ALTINDA KALDI
Tarım-ÜFE’nin yıllık yüzde 12,93 arttığını belirten Çandır, bu oranın geçmiş 15 yıllık ortalamanın altında kaldığını söyledi. Girdi maliyetleri ile üretici fiyatları arasındaki farkın tarımsal faaliyetlerde bulunanların uzun yıllardır yaşadığı kayıpları gösterdiğini ifade eden Çandır, “Geçmiş 15 yıllık ortalama ile karşılaştırıldığında ortalamanın ciddi altında bir artış söz konusu olmuştur. Tarımsal girdi maliyetlerinin aynı dönemdeki yüzde 33,36'lık ortalama artışıyla karşılaştırıldığında tarımsal faaliyetlerde bulunanların uzun yıllar boyunca yıllık kayıpları açıkça ortaya çıkmaktadır" değerlendirmesinde bulundu.
ÜRETİCİ ENFLASYONUNDA YURT İÇİ VE YURT DIŞI ARTIŞ
Yurt içi ve yurt dışı üretici enflasyonlarının tarım sektörünü dolaylı olarak etkilediğini belirten Çandır, yurt dışı üretici fiyat endeksi YD-ÜFE’nin eylül ayında aylık yüzde 2,82, yıllık yüzde 33,64 arttığını kaydetti. Yurt içi üretici fiyat endeksi Yİ-ÜFE’de aylık artış yüzde 2,07, yıllık artış ise yüzde 27,38 olarak gerçekleşti. Üretici düzeyindeki gıda fiyatlarının aylık yüzde 1,18, yıllık yüzde 27 arttığını belirten Çandır, “Üretici düzeyindeki gıda kalemi ise aylık yüzde 1,18 ve yıllık yüzde 27 artmıştı. Bu durum, eylül ayında tarıma dayalı imalat sanayiindeki enflasyonun tarımdan daha düşük seyrettiğini göstermektedir" ifadelerini kullandı.
YAŞ MEYVE VE SEBZE FİYATLARINDA AYLIK YÜZDE 8,93 DÜŞÜŞ
Eylül ayında tüketici fiyat endeksi TÜFE’nin aylık yüzde 1,84, yıllık yüzde 29,73 arttığını hatırlatan Çandır, tüketici enflasyonunun uzun dönem ortalamalarının üzerinde seyrettiğini belirtti. Çandır, “Bu rakamlar, ortalama aylık yüzde 1,59, yıllık yüzde 19,17 olan TÜFE'den hala yüksek seyretmektedir" dedi.
YAŞ MEYVE SEBZE ENFLASYONU YÜKSELDİ
Tüketici tarafındaki gıda enflasyonu eylül ayında aylık yüzde 0,002 azalırken yıllık yüzde 24,11 arttı. İşlenmemiş gıda enflasyonunda aylık yüzde 2,33 düşüş, yıllık yüzde 24,15 artış kaydedildi. Yaş meyve ve sebze enflasyonu ise aylık yüzde 8,93 gerilerken yıllık yüzde 11,17 yükseldi.
TARIMDAN ENFLASYONLA MÜCADELEYE POZİTİF KATKI
Tarım sektörünün enflasyonla mücadeleye hem tedarik hem de ürün fiyatları açısından olumlu katkı sunduğunu belirten ATB ve ATAK Başkanı Ali Çandır, tarımsal üretici fiyatlarındaki yıllık artışın tüketici enflasyonunun oldukça altında kaldığına dikkat çekti. Çandır, “Ekonomik sektörler içerisinde tarım, enflasyonla mücadelede hem tedarik hem de ürün tarafında ciddi olumlu etkiler yapmaya devam etmiştir. Özellikle yıllık yüzde 12,93 artan tarımsal üretici fiyatları, TÜFE'nin yarısına yakın bir artış göstermiştir. Enflasyonun gıda bölümdeki tarım tedarik ve ürün piyasalarında tüketici enflasyonunun ciddi altında artışlar olması dikkat çekicidir ve politika üreticileri tarafından mutlaka dikkate alınmalıdır" ifadelerini kullandı.





