Kültür ve Turizm Bakanlığı, arkeolojik kazı alanlarında jeofizik ve jeoradar araştırmalarıyla elde edilen verilerin izinsiz şekilde sanal medyada paylaşılmasına karşı harekete geçti. Antalya'nın da aralarında bulunduğu 81 ilin kültür ve turizm müdürlüğüne gönderilen yazıda, araştırma verilerinin gizliliğinin korunması ve kaçak kazı riskine karşı önlem alınması istendi.

ANTALYA DAHİL 81 İLE YENİ ARKEOLOJİK KAZI TALİMATI

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, arkeolojik sit alanlarında yürütülen jeofizik ve jeoradar çalışmalarına ilişkin yeni tedbirleri duyurdu. Genel Müdür Birol İnceciköz imzasıyla 23 Ekim'de 81 ilin kültür ve turizm müdürlüğüne gönderilen yazıda, araştırmalar sırasında elde edilen verilerin yetkisiz kişiler tarafından sanal medya platformlarında paylaşıldığının tespit edildiği belirtildi.

Kaçak Kazı Uyarısı (2)

GEREKLİ ÖNEMLER ALINACAK

Bakanlık, bilimsel gerçeklikle bağdaşmayan ifadelerle yayımlanan bu verilerin izinsiz araştırma ve kaçak kazı faaliyetlerine zemin hazırlayabileceğine dikkat çekti. Kültür varlıklarının korunması ve araştırma verilerinin gizliliğinin sağlanması amacıyla ilgili kurumların gerekli önlemleri alması istendi.

ARKEOLOJİK ARAŞTIRMA VERİLERİ ÜÇÜNCÜ KİŞİLERLE PAYLAŞILAMAYACAK

Bakanlık yazısında, kazı başkanlıkları, müze müdürlükleri ve il kültür ve turizm müdürlüklerinin jeofizik ve jeoradar çalışmaları için hizmet aldığı firmalarla yapacağı sözleşmelere gizlilik hükümleri eklemesi istendi.

BİLGİ PAYLAŞMAK YASAKLANDI

Çalışmalar sırasında elde edilen sözlü, yazılı ve görsel tüm bilgi, belge, bulgu ve görüntülerin üçüncü kişilerle paylaşılmasının yasak olduğu bildirildi. Verilerin yalnızca gerekli şartları taşıyan ilgili kurumlarla paylaşılabileceği belirtilirken, gizlilik yükümlülüğüne aykırı davranılması halinde uygulanacak hukuki, cezai ve idari yaptırımların da sözleşmelerde açıkça düzenlenmesi gerektiği vurgulandı.

Kaçak Kazı Uyarısı (3)

İZİNSİZ ÖLÇÜM VE GÖRÜNTÜ ALANLAR HAKKINDA YASAL İŞLEM UYARISI

Arkeolojik sit alanlarında izinsiz araştırma, ölçüm ve görüntü alma faaliyetlerinin 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 74'üncü maddesine aykırılık oluşturacağı kaydedildi. Bu yöntemlerle elde edilen veri ve görüntülerin paylaşılmasının aynı kanunun 43'üncü maddesi ile 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında yayım hakkı ihlaline yol açabileceği belirtildi. Ayrıca izinsiz paylaşımların Türk Ceza Kanunu'nun 336'ncı maddesi ve ilgili mevzuat kapsamında sorumluluk doğurabileceğine dikkat çekildi.

JEOFİZİK VE JEORADAR ÇALIŞMALARINDA FİRMA ŞARTI

Bakanlık, arkeolojik alanlarda araştırma yapacak firmaların seçiminde mesleki yeterlilik şartı aranmasını istedi. Buna göre çalışmaları gerçekleştirecek firmaların ilgili jeofizik mühendisleri odasına kayıtlı olması ve faaliyetlerin gerekli mesleki yetkinliğe sahip jeofizik mühendisleri tarafından yürütülmesi gerekecek. Kurallara aykırı hareket edilmesi halinde ilgili meslek odasına bildirimde bulunularak mesleki ve hukuki süreçlerin başlatılması istendi.

SÖZLEŞME ÖNCESİ JEOFİZİK VE JEORADAR ÖLÇÜMÜ YAPILAMAYACAK

Bakanlık, hizmet alımı öncesinde firmaların yalnızca fiyat belirlemek amacıyla araziyi gezebileceğini, alanın büyüklüğü ve topoğrafik özelliklerine ilişkin keşif yapabileceğini bildirdi. Ancak sözleşme veya protokol imzalanmadan önce jeofizik ve jeoradar cihazlarıyla herhangi bir araştırma gerçekleştirilemeyeceği vurgulandı. Denetimlerde mevzuata aykırılık tespit edilmesi halinde sözleşmelerin feshedilmesi, gerekli adli, cezai ve idari işlemlerin başlatılması talimatı verildi. Genel Müdür Birol İnceciköz, kazı başkanlıkları, müze müdürlükleri ve il kültür ve turizm müdürlüklerinin kültür varlıklarının korunması konusunda azami hassasiyet göstermesi gerektiğini bildirdi.

Kaynak: DHA