Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında denizlerin geleceğini ilgilendiren önemli bir mutabakat açıklandı. 'Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı' ile 2035 yılına kadar öncelikli kıyı bölgelerinde zarar görmüş alanların en az yüzde 20'sinin restore edilmesi hedefleniyor. Deniz kirliliğinin azaltılması, kıyı ekosistemlerinin korunması ve iklim değişikliğine karşı dayanıklılığın artırılmasını amaçlayan mutabakat, uluslararası iş birliği için yeni bir yol haritası ortaya koyuyor.

COP31'DE ANTALYA OKYANUS VE DENİZLER MUTABAKATI DUYURULDU

COP31'in dokuzuncu gününde 'Okyanus, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı-Rio Sinerjisi' teması kapsamında yeni uluslararası girişimler açıklandı. COP31 Başkanlığı tarafından duyurulan Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı ile ülkeler arasında denizlerin korunmasına yönelik iş birliğinin güçlendirilmesi amaçlanıyor. Mutabakat kapsamında ülkelerin ulusal iklim planlarında okyanus politikalarına daha fazla yer vermesi, sera gazı emisyonlarının azaltılması ve kıyı bölgelerinin iklim değişikliğine uyum kapasitesinin artırılması öngörülüyor.

2035'E KADAR ZARAR GÖRMÜŞ KIYI ALANLARININ YÜZDE 20'Sİ RESTORE EDİLECEK

Mutabakatla bağlantılı olarak başlatılan 'Okyanus ve Denizler için Bölgesel ve Uluslararası İş Birliği Girişimi' kapsamında 2035 yılına kadar öncelikli kıyı bölgelerinde zarar görmüş alanların en az yüzde 20'sinin restore edilmesi hedefleniyor. Girişimle deniz ekosistemlerinin iyileştirilmesi, deniz taşımacılığında temiz enerji kullanımının yaygınlaştırılması ve çevreci limanların geliştirilmesi planlanıyor. Deniz taşımacılığı ve turizm sektörlerinde iklim değişikliğine dayanıklı yatırımların artırılması, hassas kıyı yerleşimlerinde erken uyarı sistemlerinin yaygınlaştırılması ve bilimsel verilerin ülkeler arasında paylaşılması da hedefler arasında bulunuyor.

MURAT KURUM: DENİZ EKOSİSTEMLERİ GİDEREK ARTAN BASKI ALTINDA

COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, okyanusların küresel iklimin düzenlenmesindeki önemine dikkat çekerek deniz ekosistemleri ile kıyı toplumlarının giderek artan tehditlerle karşı karşıya olduğunu belirtti. Kurum, "Okyanuslar iklimimizi düzenliyor, geçim kaynaklarını destekliyor ve dünyanın dört bir yanındaki toplulukların yaşamını sürdürüyor. Ancak ısınma, asitlenme, deniz seviyesinin yükselmesi ve kirlilik, deniz ekosistemleri ile kıyı toplulukları üzerinde giderek artan bir baskı oluşturuyor" dedi.

Kıyı ekosistemlerinin restore edilmesi, erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi ve bilimsel veri paylaşımının artırılması gibi çözümlerin bilindiğini ifade eden Kurum, bu adımların uygulanabilmesi için uzmanlık, ortaklık ve finansman kaynaklarının bir araya getirilmesi gerektiğini vurguladı. Kurum, Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı ile ülkelerin ortak denizlerin ve kıyıların korunması için iş birliğini güçlendireceğini kaydetti.

AKDENİZ HAVZASI İÇİN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ UYARISI

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürü Fatih Turan da mutabakatın denizlerin korunmasına yönelik ortak taahhütleri somut bir eylem planına dönüştürdüğünü belirtti. Akdeniz havzasının iklim değişikliğinden en fazla etkilenen bölgeler arasında bulunduğuna dikkat çeken Turan, "Dünyanın en önemli iklim değişikliği sıcak noktalarından biri olan Akdeniz havzasında, ısınma, deniz kirliliği ve kıyı erozyonu gibi tehditlerle mücadelenin ancak sınırları aşan bir dayanışmayla mümkün olduğunun farkındayız" dedi.

Türkiye'nin Sıfır Atık vizyonu ve denizlerin korunmasına yönelik girişimlerle bölgesel iş birliğini güçlendirmeyi sürdüreceğini belirten Turan, İstanbul'da kurulan İklim Değişikliği Bölgesel Faaliyet Merkezi'nin de çalışmalara katkı sağlayacağını ifade etti. Turan, finansman mekanizmalarının ve ortaklıkların harekete geçirilmesiyle kıyı toplumlarının dayanıklılığının artırılmasının ve sürdürülebilir mavi ekonominin geliştirilmesinin hedeflendiğini söyledi.

DENİZ ÇÖPLERİYLE MÜCADELE İÇİN ULUSLARARASI PLATFORM

COP31 kapsamında deniz kirliliğiyle mücadele için de yeni bir adım atıldı. Eylül ayında Trabzon'da düzenlenen Okyanuslar ve Denizler Zirvesi'nde başlatılan 'Deniz Çöpleri Eylem Platformu', Antalya'daki konferansta daha geniş uluslararası katılıma açıldı. Türkiye'nin Sıfır Atık deneyiminden yararlanacak platform aracılığıyla deniz kirliliğini önlemeye yönelik uygulamaların farklı ülkelerde yaygınlaştırılması, projelerin teknik bilgi ve finansman kaynaklarıyla buluşturulması amaçlanıyor.

TÜRKİYE VE AVUSTRALYA'DAN DENİZLER İÇİN ORTAKLIK

COP31'de Türkiye ve Avustralya, okyanusların ve kıyı toplumlarının korunmasına yönelik iş birliğini geliştirme kararı aldı. İki ülkenin ortak çalışmalarıyla özellikle gelişmekte olan küçük ada devletlerinde deniz ve kıyı projelerine sağlanan finansmanın artırılması hedefleniyor. Bilim insanları ve karar vericilerin katıldığı toplantılarda Antarktika'nın küresel iklim sistemindeki rolü ve bölgede yürütülen bilimsel araştırmaların okyanuslardaki değişimlerin anlaşılmasına katkısı da ele alındı.

COP31 Okyanuslardan Sorumlu Pasifik Özel Temsilcisi Inia Seruiratu, Pasifik ülkeleri açısından okyanusların ekonomi, gıda güvenliği ve yaşam biçiminin temel unsuru olduğunu belirterek, "Okyanus, iklim çözümünün merkezindedir. Okyanus olmadan iklim eylemi başarıya ulaşamaz" dedi.

COP31 KAPSAMINDA RİO SİNERJİLERİ EYLEM GRUBU KURULDU

COP31 Başkanlığı, iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik kaybı ve arazi bozulmasıyla mücadelede uluslararası çalışmaların uyumlu yürütülmesi amacıyla 'Rio Sinerjileri Eylem Grubu'nu oluşturdu. Ülkelerin gönüllü katılımına dayanan girişimle iklim, biyolojik çeşitlilik ve arazi kullanımına ilişkin mevcut hedeflerin ortak çalışmalarla desteklenmesi amaçlanıyor. Üç Rio Sözleşmesi arasındaki iş birliğini güçlendirecek grup, ülkelere yeni yükümlülükler veya raporlama şartları getirmeden mevcut hedeflerin uygulanmasına katkı sağlayacak.

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER'DEN ANTALYA MUTABAKATINA DESTEK

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'nin Okyanuslar Özel Temsilcisi Peter Thomson, Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı'nın COP31 Başkanlığı tarafından Fiji'de düzenlenen Pasifik Ön-COP toplantısında verilen sözün yerine getirilmesi anlamına geldiğini belirtti. Thomson, iklim değişikliğiyle mücadelenin okyanusların korunmasından ve fosil yakıt kullanımından uzaklaşılmasının öneminden ayrı düşünülemeyeceğini vurguladı.

COP31 Danışma Kurulu Üyesi ve Woods Hole Oşinografi Enstitüsü Okyanus ve İklim Politikaları Direktörü Dr. Kilaparti Ramakrishna da Antalya Mutabakatı'nın önemine dikkat çekti. Sağlıklı okyanuslar olmadan iklim istikrarının sağlanamayacağını belirten Ramakrishna, mutabakatın bilimsel araştırmaların politikalara dönüştürülmesi, finansmanın harekete geçirilmesi ve kıyı toplumları için somut sonuçlar elde edilmesi açısından ortak bir yol haritası sunduğunu ifade etti.

COP31'DE BİNALARDA YEŞİL DÖNÜŞÜM İÇİN YENİ ADIM

COP31'in uluslararası iş birliği gündeminde binalarda enerji verimliliği ve döngüsel ekonomi de yer aldı. Türkiye ile Almanya, Almanya'nın Uluslararası İklim Girişimi (IKI) kapsamında yapı sektöründe enerji ve döngüsel dönüşüme yönelik büyük ölçekli hibe çağrısı başlattı. Girişimle enerji verimliliği yüksek, çevreci ve sürdürülebilir kentlerin geliştirilmesine katkı sağlanması hedefleniyor.

Kaynak: DHA