Antalyalı genç sanatçı Naz Sevinç, Türk şiirinin önemli isimlerinden ilham aldığı eserleri kodlama ve dijital teknolojiler aracılığıyla yeniden yorumluyor. 11. Antalya Edebiyat Günleri kapsamında, Türkan Şoray Kültür Merkezi’nde ilk kişisel sergisini açan Sevinç, şiirleri algoritmalar, hareket, veri ve rastgelelik aracılığıyla yaşayan dijital eserlere dönüştürüyor. Barselona’da yaşamını sürdüren sanatçıyla şiirden teknolojiye, Antalya’dan Barselona’ya uzanan sanat yolculuğunu ve dijital sanatın sunduğu olanakları konuştuk.

Şiirleri dijital sanat eserlerine dönüştürme fikri nasıl ortaya çıktı?

Bu fikri küratörüm Tuncer Çetinkaya ile birlikte geliştirdik. Daha önceki çalışmalarımı biliyordu ve Koordinatörlüğünü yaptığı 11. Antalya Edebiyat Günleri için nasıl birlikte edebiyat ve dijital sanatı bir araya getirebiliriz sorusuyla bana geldi. Çalışmalarımın edebiyatın geleceğinin konuşulacağı bu günlerde nasıl bir etki bırakabileceği üzerinde konuştuk. Şiirin dijital dünyada bir yansıması olsa nasıl olabilirdi diye düşündük.
Sonrasında şiirleri titizlikle birlikte seçtik. Öncesinde onun yaptığı seçki üzerinden benim de fikirlerimle ilerledik. Tartışmasız her şiir bambaşka dünyalara açılan kapılar, ve ben bu dünyalar arasından içinde kendime bir yer bulabildiklerimi seçmeye çalıştım. Şairin duygusunu içimde hissedebildiğim, gözlerimi kapatınca hayal edebildiğim şiirler ile ilerledik.
Dijital teknoloji bana bunu yapabilmek için çok geniş bir alan açıyor. Kodlama sayesinde sabit bir görüntü üretmek yerine hareket eden, değişen ve her karşılaşmada yeniden oluşan eserler yaratabiliyorum. Bu nedenle yaptığım işi şiirin birebir görsel karşılığı olarak değil, şiirin bende bıraktığı izin yeniden yorumlanması olarak görüyorum.

Naz Sevinç Şiir Söyleşisi (3)

Eserlerinizin en dikkat çekici özelliklerinden biri de sürekli değişmeleri. Neden rastgelelik kullanıyorsunuz?

Çünkü rastgelelik benim için eserin bir parçası. Bazı işlerimde aynı anda yüz bin farklı parçacık hareket ediyor. Bu parçacıkların konumları ve hareketleri sürekli değiştiği için izleyicinin gördüğü görüntü hiçbir zaman tam olarak aynı olmuyor.
Burada şiirle de bir paralellik kuruyorum. Bir şiiri bugün okuduğumuzda hissettiğimiz şeyle yıllar sonra okuduğumuzda hissettiğimiz şey aynı olmayabilir. Biz değişiyoruz, dolayısıyla eserle kurduğumuz ilişki de değişiyor.
Dijital eserlerimde de benzer bir deneyim yaratmak istiyorum. Eser sabit bir görüntü olmaktan çıkıyor ve her an yeniden oluşuyor. Her bir deneyim eşsiz ve biricik oluyor.

Naz Sevinç Şiir Söyleşisi (4)

Serginizde Nazım Hikmet, Attila İlhan, Nilgün Marmara, Ahmet Telli ve Nihat Behram gibi şairlerden ilham aldığınız çalışmalar var. Neden özellikle şiir?

Şiirin çok yoğun bir anlatım biçimi olduğunu düşünüyorum. Birkaç kelimeyle çok büyük duygular ve dünyalar yaratabiliyor. Ben de bu yoğunluğu dijital sanatın olanaklarıyla yeniden düşünmeyi seviyorum.
Örneğin Nazım Hikmet'in “Denize Dönmek İstiyorum” şiirinden yola çıktığım çalışmada deniz benim için yalnızca bir manzara değil. Özgürlük, özlem, hareket ve insanın içinde yükselen duygularla da ilişkilendiriyorum. Bu nedenle eserde denizin fiziksel görüntüsünden ziyade bende oluşturduğu hissi hareketli formlarla anlatmaya çalıştım.
Ahmet Telli'nin “Gidersen Yıkılır Bu Kent” şiirinde ise Antalya fotoğraflarından oluşan büyük bir veri arşivi kullandım. Yüzlerce farklı kareyi algoritmalar aracılığıyla birbirine karıştırarak sürekli değişen bir görüntü oluşturdum.
Buradaki “yıkılma” kavramını sadece bir son olarak düşünmedim. Bazen yıkılmak, başka bir şeye dönüşmenin de başlangıcı olabilir.

Nilgün Marmara için hazırladığınız enstalasyon diğer işlerden biraz farklı. Bu çalışmada ne anlatmak istediniz?

Nilgün Marmara'nın dünyasına duyduğum saygıyı daha fiziksel bir şekilde ifade etmek istedim. Bunun için hayalimdeki çalışma masasını ve onunla olası etkileşimlerinden oluşan bir enstelasyon oluşturdum. Video sanatı ve hazır objelerden oluşan bu enstelasyon, benim için gerçeğin ne olduğunu sorguluyor. Onun hissettiği bu derin yalnızlığı, soyut ve somut arasındaki bir noktada izleyiciye tekrardan sorgulatmayı amaçladım.
Daktilo, kitaplar, kahve fincanı, sigara izmaritleri ve çiçekler gibi objeleri bir araya getirdim. Fakat burada özellikle altını çizmek istediğim bir nokta var: Bu, Nilgün Marmara'nın gerçek çalışma masasının birebir yeniden oluşturulması değil.

Araştırmalarım, şiirleri ve onun sanatçı kimliği üzerinden bende oluşan imgeleri kendi hayal dünyamla birleştirdim. Yani aslında gerçek bir masayı değil, benim zihnimde oluşan bir çalışma alanını izleyiciye sundum. Bu enstelasyonu benim için diğerlerinden ayıran özel bir yanı da mevcut, ordaki tüm objeler tanıdık bir geçmişten geliyor. Anneannemin çeyizinden fincan takımları ve dedemin kitaplarıyla belki de bu masa Marmara’nın evinden çok, onların evinden bir manzara.

Peki, izleyicinin eserlerinizi sizin düşündüğünüz şekilde yorumlamasını bekliyor musunuz?

Kesinlikle hayır. Hatta bunun tam tersini istiyorum.
Ben bir şiiri okuduğumda bende uyandırdığı duyguyu görselleştiriyorum. Ama izleyicinin benim gördüğümün aynısını görmesini beklemiyorum. Herkesin kendi deneyimi, hafızası ve duyguları var.
Bir izleyici bir eserde özlemi hissederken başka biri aynı eserde özgürlüğü veya yalnızlığı görebiliyor. Benim için bu farklılıklar çok değerli. Özellikle de farklı duygularını insanlardan dinlemeyi çok seviyorum. Seyircilere onlarda uyandırdığı duyguları sormayı ve yeni bakış açılarını öğrenmekten çok hoşlanıyorum.
Ne kadar farklı duygu ve anlam ortaya çıkarsa, eser benim için o kadar amacına ulaşmış oluyor.

Naz Sevinç Şiir Söyleşisi (5)

Antalya sizin sanat üretiminizde nasıl bir yere sahip?

Doğup büyüdüğüm Antalya, hiç şüphesiz ki Dünyanın en güzel yeri. Nereye gidersem gideyim suyun beni Antalyaya, akdenize bağladığına inanıyorum. Böylece bir parçam hep burada kalabiliyor. Akdeniz beni Barselona’da da yalnız bırakmıyor.
Şu anda Barselona'da yaşıyorum ve orada dijital sanat açısından çok güçlü bir üretim ortamının içerisindeyim. Fakat Antalya ile olan bağım devam ediyor. Akdeniz kültürü, deniz, ışık ve burada biriktirdiğim anılar işlerimde farklı şekillerde karşıma çıkıyor.

İlk kişisel serginizi Antalya'da açmak nasıl bir duygu?

Benim için çok anlamlı. Çünkü sanat üretimimi yıllardır farklı ortamlarda geliştiriyorum ama ilk kişisel sergimi kendi memleketimde açmak çok özel bir heyecan.
Bir yandan yıllar önce başladığım yerle bugün geldiğim noktanın karşılaşması gibi hissediyorum. Diğer yandan işlerimi Antalya'daki izleyiciyle buluşturmak, onların eserlerle nasıl bir ilişki kurduğunu görmek benim için çok değerli.
Antalya dijital sanatı Refik Anadol’un buraya taşıdığı çalışmalar ile tanıyor. Ben bu sanat alanının burada da yaygınlaşması için çaba harcamak istiyorum. Antalya gibi dünyanın en güzel, turistik yerlerinden birinin sanat için de bir merkez haline gelmesinin önemli olduğunu düşünüyorum.

Bundan sonraki hedefleriniz neler?

Çalışmalarımı farklı şehirlerde sanatseverlerle buluşturmak istiyorum. Özellikle sergiyi beni geliştiren ve dijital sanat çevremin taktirine sunabileceğim Barselona'ya taşımak benim için önemli bir hedef.
Bunun yanında Türk edebiyatını dijital sanat aracılığıyla uluslararası sanat ortamına taşımayı çok istiyorum. Türk dilinin çok güçlü bir görsel ve duygusal dünyası var. Sadece çeviri her zaman ve her dil için yeterli olmuyor. Duygularımızı sular aşırı taşıyabilmemiz için farklı duyular ile de deneyimlenebilir kılmamız gerektiğini düşünüyorum. Bunun için de 21. Yüzyılın getirdiği dijital sanat güzel bir araç.
Kodlama, veri, yapay zekâ ve fiziksel mekân gibi farklı teknolojileri de üretimlerime dahil etmeye devam edeceğim. Teknolojiyi yalnızca yeni veya ilginç olduğu için kullanmak istemiyorum. Benim için önemli olan, teknolojinin bir düşünceyi ve duyguyu anlatmak için nasıl yeni bir dil oluşturabileceği.

Son olarak, izleyicinin sergiden ayrılırken yanında ne götürmesini istersiniz?

Belirli bir duygu götürmesini istemiyorum aslında. Kendi duygusunu bulmasını istiyorum. Açıklama sorularımı okumasını ve kendi iç dünyalarındaki karşılığa dokunmasını istiyorum.
Ben bu sergimde şiirin bende yarattığı duyguyu görselleştiriyorum. Sonrasında eser artık yalnızca bana ait olmuyor; izleyiciyle karşılaşıyor ve yeni bir anlam kazanıyor.
Aslında bu sergide yapmak istediğim en temel şey, şiiri başka bir dile çevirmek. Kelimeleri değiştirmeden, şiirin bıraktığı izi kodlarla, hareketle ve görüntüyle yeniden görünür hale getirmek.

Naz Sevinç Şiir Söyleşisi (2)

Kaynak: ANTALYA KÖRFEZ GAZETESİ-FİKRET GÜLCÜ