Sebze üretiminin Türkiye’deki en önemli merkezlerinden biri olan Antalya’da fiyatların dip yapması üreticiyi krizin eşiğine getirdi. Geçen yıl yüksek fiyatlarla sezona başlayan çiftçiler bu yıl aynı dönemde ürünleri maliyetinin altında satmak zorunda kaldı. Antalya’da güncel piyasa fiyatlarının geçen yıla göre sert şekilde düştüğünü gösteren tabloda domates 20 TL, sivri biber 17 TL, salatalık 17 TL, patlıcan 25 TL’den işlem görürken; 2024’ün aynı döneminde bu ürünler 35–60 TL arasında satılıyordu.
DOMATESTEN 2 TL KALIYOR
Antalya’da çiftçinin en çok ürettiği ve en değer verdiği ürün ise domates olarak öne çıkıyor. Antalya Toptancı Hal’inde domates fiyatları geçen yıl 50 TL’ye kadar yükselirken bu yıl ise 15-20 TL’den zor alıcı bulunuyor. Aksu Kent Konseyi Başkanı Turan Şahin, 20 TL’ye giden domatesin 18 TL’sinin maliyetlere ayrıldığını çiftinin elinde sadece 2 TL kaldığını söyledi.
ÇİFTÇİ KÜSTÜRMEYELİM ÇAĞRISI
Antalya Toptancı Hal Dernek Başkanı Nevzat Akcan, fiyatların geçen yıla göre yüzde 60 gerilediğini belirterek, “Antalyalı çiftçi batıyor. Üretimin kalbinde büyük bir kriz var. Bunun artık görülmesi gerekiyor. Çiftçi toprağa küserse bu küskünlüğü bitirmek kolay olmaz. Bir an önce bu duruma müdahale edilmesi gerekir. Çiftçinin en iyi para kazandığı mevsim bu aylardı. Mart-Nisan’dan sonra zaten para etmiyor.” dedi.
FİYATLAR YÜZDE 60 DÜŞTÜ
İhracatta yaşanan daralmanın piyasanın en büyük sorunlarından biri olduğunu dile getiren Akcan, geçen yıl ekim ayında günlük 100 tır ihracat yapan üreticilerin bu yıl aynı dönemde ancak 25 tır gönderebildiğini söyledi. Akcan, “Şu anda ihracat neredeyse yok denecek kadar az. Üretici yüzde 30 kapasiteyle çalışıyor. Geçen yıla göre ürün fiyatları yüzde 60 düştü, maliyetler ise yüzde 50 arttı. Biz bunu dört aydır anlatıyoruz. Çiftçi Titanic gibi batıyor. Benim 250 dönüm seram var; 5 dönüm serası olan adam ürün para etmeyince bizi suçluyor. Bizim fiyatlara müdahale etme gücümüz yok, sistem çalışmıyor.” dedi.
KİM İHRACAT YAPACAK?
Yüksek faiz ve dolar baskısının ihracatı durma noktasına getirdiğini söyleyen Akcan, “Geçen yıl 1 dolara satılan ürün bu yıl yine 1 dolara isteniyor ama maliyetler katlandı. Daha yola çıkmadan ihracatlık domates bir kişiye 40 TL’ye mal oluyor. Bu şartlarda kim ihracat yapacak? Sıkıntı çok büyük. Ürün fazlalığı da yok, geçen yıla göre miktar aynı. Ancak fiyatlar adeta çakıldı. Geçen yıl 80 TL olan kıl sivri biber bugün 30 TL. Çiftçi şu anda cebinden tüketiyor.” diye konuştu.
FELAKET GÜNLERİ ÇOK YAKIN
Faturalandırma sisteminin de enflasyon baskısı nedeniyle hallere kaydırıldığını aktaran Akcan, üreticinin önünü göremediğini söyledi. “İnsanlar ihracat yasağı gelir diye limon bile alamıyor. Belirsizlik var. Hale giriş yasağını savunmaya devam edeceğiz, çünkü çiftçinin menfaati için aldığımız bir karardı. İyi sonuçlarını gördük. Ama böyle giderse felaket günleri çok yakın. Bir an önce ihracatın önü açılmalı.” diye konuştu.
ÜRÜN ÇOK ZOR SATILIYOR
Aksu’da üretim yapan çiftçi Atilla Çakır da benzer sıkıntıları dile getirdi. Ürünlerin para etmediğini söyleyen Çakır, “Geçen yıla göre fiyatlar çok düştü. 24 saatte halden zor dönüyorum. Ürün çok zor satılıyor. Maliyetlerimiz yüzde 50 arttı ama gelirimiz düştü. Birçok çiftçi sezona fidan parasını, işçi parasını, seranın giderlerini cebinden karşılayarak başlıyor. Bu gidişle birçok üretici sezonu tamamlayamayacak. 1 kilogram domatesin üretin maliyeti zaten 18 TL’ye kadar yükseliyor. Bunun yevmiyesi, gübresi, yakıtı, kendi emeğin, kirası hepsi var. Bize ne kalıyor sadece 2 TL. Bize kalan 2 TL ile yakıt mı alalım, eve ekmek mi götürelim, üniversite okuyan öğrenciye para mı gönderelim.” dedi.
