İran ile ABD (ve İsrail) arasındaki geniş çaplı çatışmalar, 28 Şubat 2026 tarihinde sabah saatlerinde başladı. ABD ve İsrail, "Operation Epic Fury" (Destansı Öfke Operasyonu) adını verdikleri ortak bir hava harekâtıyla İran'daki nükleer tesisleri, askeri altyapıyı ve yönetim merkezlerini hedef alan kapsamlı saldırılar başlattı. Operasyonun ilk dalgasında İran Dini Lideri Ali Hamaney'in hayatını kaybettiği ve Tahran başta olmak üzere birçok stratejik noktada ağır hasarlar meydana geldiği kaydedildi. İran ise bu saldırılara, bölgedeki Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Suudi Arabistan gibi ülkelerdeki, ABD üslerine ve İsrail'e balistik füzeler ve insansız hava araçlarıyla saldırarak yanıt verdi. İran saldırılara sadece şiddetle cevap vermekle kalmadı. İran elindeki en büyük kozu olan Hürmüz Boğazı’nı da kullandı.
HÜRMÜZ BOĞAZI KAPATILDI
Çatışmaların başlamasıyla Hürmüz Boğazı'ndaki trafik aksadı ve bu durum küresel petrol fiyatlarında ve dünya ekonomisinde ciddi dalgalanmalara yol açtı. Dünyada her gün tüketilen her 5 varil petrolden yaklaşık 1'i (günlük ortalama 20-21 milyon varil) bu dar geçitten geçiyordu. İran’ın aldığı bu kararla beraber petrol fiyatları fırladı ve ülkelerin ekonomileri de dolaylı yoldan bu savaştan etkilendi. Çatışmalar devam ederken ortaya ise ilgin. Bir detay çıktı. BM Sürdürülebilir Kalkınma Çözümleri Ağı Başkanı Jeffrey Sachs’ın geçtiğimiz yıl düzenlenen Antalya Diplomasi Forumu'ndaki sözleriyle savaşın ilk sinyalini verdiği ortaya çıktı.
ANTALYA'DAN SAVAŞ SİNYALİ
Dünya çapında tanınmış bir ekonomist ve akademisyen olan aynı zamanda Columbia Üniversitesi'nde "Üniversite Profesörü" olan Jeffrey Sachs, 11–13 Nisan 2025 tarihlerinde gerçekleştirilen Antalya Diplomasi Forumu'nda yaptığı konuşma dikkat çekti. BM Sürdürülebilir Kalkınma Çözümleri Ağı Başkanı Sachs, yaklaşık 1 yıl önce İran-ABD ve İsrail arasında yaşanacak olan savaşın sinyalini vermiş olduğu görüldü. Sachs yaptığı açıklamada Orta Doğu’da İsrail’in güvenliğini tehlikeye sokacak her devletin ortadan kaldırılması gerektiğine vurgu yaptığı görüldü.
SURİYE İÇ SAVAŞI VE ABD’NİN PLANI
Suriye iç savaşının başlamasında ABD’nin ve CIA’nın rolüne değinen Sachs, Antalya Diplomasi Forumu’nda yaptığı konuşmasında, “Bu savaş Washington’dan çıktı. Beşar Esad’dan kaynaklanmadı. 2011’de Esad’ı devirmek için bir karar alındı. Aslında bu karar İsrail’den çıktı. Bu İsrail hükümetinin, 25 yılı aşın süredir taşıdığı bir arzuydu. Netenyahu’nun fikri Orta Doğu’yu İsrail’in istediğine göre şekillendirmekti. İsrail’e karşı olan her hükümeti devirmekti. Bu konuda CIA ve ABD hükümeti de dostuydu. Yani savaş Esad baskısından veya diktatörlüğünden kaynaklanmadı. Bu savaş 2011’İn baharında Esad’ı devirmek içi Başkan Obama’nın verdiği bir emirle başladı. Bu programın bir adı da vardı. Operation Timber Sycamore” ifadelerini kullandı.
“ABD CİHATÇILARI EĞİTTİ”
ABD’nin bölgedeki cihatçı grupları eğitini ifade eden Sachs, “ABD, bu bölgedeki diğer ülgerler birlikte isyancılara eğitti. Şu anda iktidarı ele geçirenler de dahil olmak üzere rejimi devirmek için özellikle cihatçıları eğitti. Bir kaos yarattı. 14 yıl süren savaşta Suriye’de 600 bin kişi hayatını kaybetti. Bu savaşın sonucu CIA’in 2011’de istediği şeydi. ABD’nin silahlandırdığı cihatçı bir grubun Suriye’de iktidara gelmesi” demişti.
