Antalya’da Konyaaltı ilçesi Çakırlar Mahallesi sınırlarında, Çandır Çayı yatağında TOKİ tarafından planlanan toplu konut projesine ilişkin önemli bir yargı kararı çıktı. Proje için verilen “ÇED Gerekli Değildir” kararına karşı dava açan Mimarlar Odası Antalya Şubesi haklı bulundu. Antalya 2. İdare Mahkemesi, söz konusu işleme yönelik yürütmenin durdurulmasına hükmetti. Karar, proje alanının çevresel ve jeolojik özellikleri açısından yeniden değerlendirme yapılması gerektiğini ortaya koydu. Böylece süreç, hukuki denetim aşamasında durdurulmuş oldu.
BİLİMSEL VE ŞEHİRCİLİK İLKELERİ VURGUSU
Mahkeme kararında; alanın çevresel, jeolojik ve hidrojeolojik özelliklerinin mevzuat hükümleriyle birlikte ele alındığı belirtildi. Bu kapsamda verilen “ÇED Gerekli Değildir” kararının hukuka uygun olmadığı kanaatine varıldı. Kararda, bilimsel verilerin ve şehircilik esaslarının dikkate alınması gerektiği vurgulandı. Kamu yararının üstünlüğü ilkesinin altı çizildi. Böylece yargı, planlama süreçlerinde bütüncül değerlendirme gerekliliğini bir kez daha ortaya koydu.
6 ETAPLIK PROJEDE BÜTÜNCÜL DEĞERLENDİRME TARTIŞMASI
TOKİ’nin planladığı proje toplam 6 etapta 4 bin 574 konut, 2 okul ve 1 camiyi kapsıyor. Ancak ÇED sürecinin yalnızca bir etaba ilişkin Proje Tanıtım Dosyası üzerinden yürütüldüğü belirtildi. Bu durum, projenin tüm çevresel etkilerinin birlikte değerlendirilmediği eleştirisini gündeme getirdi. Mimarlar Odası, parçalı incelemenin mevzuata aykırı olduğunu savundu. Mahkeme kararı da bu iddiaları dikkate alarak yürütmeyi durdurdu.
TAŞKIN RİSKİ VE AFET UYARISI
Proje alanı, Boğaçayı’nın en büyük kollarından biri olan Çandır Çayı yatağında bulunuyor. Bölgenin geçmişte kum-çakıl ocağı olarak kullanıldığı ve dere yatağı niteliği taşıdığı belirtiliyor. AFAD’ın Antalya İl Afet Raporu’nda da taşkın riski altındaki bölgeler arasında yer aldığı ifade ediliyor. Bu alanda yoğun konut yerleşimi planlanmasının can ve mal güvenliği açısından risk doğurabileceği kaydedildi. Mahkeme kararında da afet riski değerlendirmelerinin önemine dikkat çekildi.
İÇME SUYU HAVZASI VE YERALTI SUYU KAYGISI
Mimarlar Odası Antalya Şubesi’nin açıklamasında, DSİ incelemelerine göre proje sahası, Konyaaltı’nın içme ve kullanma suyunu karşılayan kuyuların beslenim alanı içinde yer alıyor. Alanın yer altı suyu akım yönüne göre memba kısmında bulunduğu belirtiliyor. Karstik ve kırılgan hidrojeolojik yapıya sahip bölgede yoğun yapılaşmanın risk oluşturabileceği vurgulanıyor.
HUKUKİ DAYANAK VE İHTİYATLILIK İLKESİ
Mimarların açıklamasında, çevresel etkilerin bütüncül değerlendirilmeden verilen kararın 2872 sayılı Çevre Kanunu’na aykırı olduğu savunuldu. Ayrıca Rio Çevre ve Kalkınma Bildirgesi’nde yer alan ihtiyatlılık ilkesine atıf yapıldı. Riskler bertaraf edilmeden projeye onay verilmesinin hukuki sakınca doğurduğu belirtildi. Mahkemenin yürütmeyi durdurma kararı da bu teknik ve hukuki eksikliklere dayandırıldı. Süreç, esas yönünden yapılacak yargılama ile devam edecek.
“SOSYAL KONUTA KARŞI DEĞİLİZ” MESAJI
Mimarlar Odası Antalya Şubesi, sosyal konut ihtiyacının farkında olduklarını vurguladı. Ancak konut üretiminin bilimsel planlama esaslarına uygun alanlarda yapılması gerektiği ifade edildi. Açıklamada, tarım alanlarını yok etmeyen, su kaynaklarını riske atmayan alternatif bölgelerin tercih edilmesi gerektiği belirtildi. Kent planlamasının yalnızca yapı üretmekten ibaret olmadığı kaydedildi. Güvenli ve sürdürülebilir yaşam alanlarının esas alınması gerektiği mesajı verildi.
KAMU YARARI VE HUKUK VURGUSU
Mimarlar Odası Antalya Şubesi yönetimi, verilen kararın Antalya’da kamu yararı ve şehircilik ilkeleri açısından önemli bir kazanım olduğunu savundu. Kentin doğası, su kaynakları ve tarım alanlarının korunmasının öncelik olduğu belirtildi. Açıklamada hukuka aykırı olduğu düşünülen uygulamaların takipçisi olunacağı ifade edildi. Meslek alanını ilgilendiren süreçlerde yargı yolunun etkin şekilde kullanılacağı vurgulandı.
