Türkiye’de çocuk sağlığını tehdit eden kurşun maruziyetiyle ilgili çarpıcı bir rapor yayımlandı. Bir Arada Yaşarız Eğitim ve Toplumsal Araştırmalar Vakfı’nın (BAYETAV) Dr. Bülent Şık tarafından hazırlanan “Kurşuna Karşı Bir Öğün: Çocukları Gelişim Bozucu Toksik Maddelerden Korumak ve Eğitim Adaletini Güçlendirmek” başlıklı raporda gıda güvencesizliğine dikkat çekildi.
ÇOCUKLAR TEHLİKEDE
Dr. Bülent Şık’ın hazırladığı “Kurşuna Karşı Bir Öğün: Çocukları Gelişim Bozucu Toksik Maddelerden Korumak ve Eğitim Adaletini Güçlendirmek” başlıklı raporda yoksulluk, çevre kirliliği ve beslenme yetersizliğinin çocuklar üzerindeki etkisini gözler önüne serdi. Şık, sorunun büyüklüğüne dikkat çekerek, “Kurşun çocuklarda bilişsel gelişime zarar veren en önemli toksik kimyasal maddedir” ifadelerini kullandı.
“GÜVENLİ BİR MARUZİYET DÜZEYİ YOK”
Kurşunun çocuklar üzerindeki etkisinin çok ciddi olduğuna dikkat çeken Şık, “Kurşunun zararsız olduğu bir doz yoktur. Dolayısıyla maruziyet ne kadar azaltılırsa o kadar iyidir” ifadelerini kullandı. Raporda, kurşunun beyin gelişimini olumsuz etkilediği; IQ düşüşü, dikkat eksikliği, öğrenme güçlüğü ve davranış sorunlarına yol açtığı vurgulandı.
ÇOCUKLAR DAHA FAZLA RİSK ALTINDA
Çocukların toksik maddelere yetişkinlerden çok daha hassas olduğunu belirten Şık, “Çocuklar bu maddeleri daha fazla emer, daha zor etkisizleştirir ve daha geç atar” dedi. Ayrıca çocukların davranışsal özellikleri nedeniyle daha fazla maruz kaldığını ifade eden Şık, yerde oynama ve nesneleri ağızlarına götürme gibi alışkanlıkların riski artırdığına dikkat çekti.
TÜRKİYE’DE MİLYONLARCA ÇOCUK RİSK ALTINDA
Raporda yer alan verilere göre Türkiye’de kan kurşun seviyesi kritik eşiklerin üzerinde olan çocuk sayısı milyonlarla ifade edildi. Şık, bu durumu şu sözlerle özetledi: “Uluslararası güncel referans değeri esas alındığında, risk altındaki çocuk sayısının en az birkaç milyon olduğu söylenebilir.”
GÜNLÜK ÜRÜNLERDE YÜKSEK ORANDA KURŞUN
Araştırmada tüketici ürünlerindeki risk de ortaya kondu. Şık, “Metal gıda kaplarının yüzde 67’sinde, boyaların yüzde 70’inde, oyuncakların yüzde 29’unda referans düzeyin üzerinde kurşun saptandı” diyerek tehlikenin yaygınlığına işaret etti. Bu durumun çocukların yalnızca çevresel değil, ev içi kaynaklardan da yoğun şekilde etkilendiğini gösterdiği belirtildi.
YOKSULLUKLA BİRLİKTE ARTIYOR
Kurşun maruziyetinin toplumda eşit dağılmadığını vurgulayan Şık, “Yoksulluk ve gıda güvencesizliği kurşun emilimini artırarak zararı derinleştirir” dedi. Beslenme eksikliklerinin riski büyüttüğünü belirten Şık, özellikle demir, kalsiyum ve çinko eksikliğinin kurşun emilimini ciddi şekilde artırdığına dikkat çekti.
ÇÖZÜM: ÜCRETSİZ OKUL YEMEĞİ
Raporda çözüm önerileri de sıralandı. Şık, en etkili adımlardan birinin okul yemeği programı olduğunu belirterek, “Ücretsiz okul yemeği ve temiz içme suyu sağlamak, çocukları toksik maddelerden koruyan en kapsayıcı kamusal çözümdür” dedi. Bu uygulamanın hem sağlık hem de eğitim açısından kritik olduğunun altı çizildi.
“BU SORUN ÖNLENEBİLİR”
Kurşun maruziyetinin kaçınılmaz olmadığını vurgulayan Şık, “Toksik kimyasal maruziyeti kaçınılmaz değil, önlenebilir bir sorundur” ifadelerini kullandı. Şık, çözüm için güçlü kamu politikaları, sıkı denetim ve sosyal destek mekanizmalarının hayata geçirilmesi gerektiğini belirtti.
ANTALYA İÇİN UYARI
Hızla büyüyen şehirlerde riskin göz ardı edilmemesi gerektiğine dikkat çekilen raporda, özellikle eski yapı stokları ve sanayiye yakın bölgelerde yaşayan çocukların daha fazla risk altında olduğu belirtildi. Uzmanlar, Antalya’da da yerel yönetimlerin sürece dahil olarak çocukları koruyacak adımları hızla atması gerektiğini vurguluyor.
