HABER: YUSUF YAVUZ
Depremin 2 merkez üssünden biri olan Kahramanmaraş Pazarcık ilçesinde; TOKİ'nin tam da fay hattı üzerinde yapacağı 210 adet konut için, depremden bir ay önce ‘ÇED Gerekli Değildir’ kararı verildiği ortaya çıktı. Özel bir çevre danışmanlık firmasına hazırlatılan 119 sayfalık proje tanıtım dosyasında (ÇED raporu) depremden bir paragraf bile söz edilmemesi dikkati çekiyor. Kısaca birkaç cümle ile söz edilen kısımda ise AFAD’ın hazırladığı yer hareketi analizine ve ilgili rapora ekte yer verileceği belirtiliyor.
TEK BİR DEPREM ÖNLEMİ YOK
ÇED raporunun ekler kısmına bakıldığında ise AFAD'ın hazırladığı deprem haritası ile yer hareketi analizinden başka ayrıntılı bir rapor bulunmadığı görülüyor. Depremden yaklaşık bir ay önce, 12 Ocak 2023 tarihinde ‘ÇED Gerekli Değildir’ kararı verilen Pazarcık'taki konut projesinin ÇED raporunda, depreme ilişkin nasıl bir önlem alınacağı, nasıl bir güçlendirme yapılacağına dair tek bilgi yok. Sadece binaların Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’ne göre inşa edileceği taahhüt ediliyor.
AYRINTI OLARAK GÖRÜLÜYOR
Bu yalnızca tek bir örnek. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın e-çed sistemine bakıldığında ülke genelinde yüzlerce benzeri örneğin olduğu görülüyor. . Deprem gibi oldukça önemli bir konunun sadece bir ayrıntıya indirgenmesi ve engel olarak görülen bu durumun başka yollarla aşılmaya çalışılması adeta ölümlere davetiye çıkarıyor.
YÖNETMELİK ÖLÜM GETİRİYOR
TOKİ’nin ya da özel firmaların bu yönetmeliği dikkate alarak yaptığı binaların birçoğu bu depremde yerle bir olarak birçok can kaybına yol açtı. Bu acil bir çözüm, denetim ve yaptırımın hayata geçirilmesi bekleniyor. Merkezinde insan hayatı bulunan inşaat projelerinde, yalnızca deprem haritasını rapora koymak önlem yerine geçince felaketler kaçınılmaz oluyor.
70 BİN PROJE “ÇED”SİZ YAPILDI
Türkiye'de özellikle deprem bölgelerindeki tüm inşaat faaliyetlerinde çevresel etki değerlendirme gibi başlı başına deprem etkisine yönelik 'Depremsel Etki Değerlendirme' süreci işletilmesinin kaçınılmaz olması gerekiyor. Ancak deprem konusunun da tıpkı ÇED süreci gibi yasakları savarcasına sürdürülmesi eleştiri konusu oluyor. ÇED Yönetmeliği'nin yürürlüğe girdiği 1993'ten 2021'e kadar yaklaşık 80 bin proje içinde sadece 63'ünde 'ÇED Olumsuz' kararı verildi. İçinde son 10 yılda yapılan konut projelerinin de yer aldığı yaklaşık 70 bin projeye ‘ÇED Gerekli Değildir’ kararı verildi.
‘YASAK SAVICI ‘ İZİNLER
Türkiye'de idari denetimin yetersizliği başlı başına bir sorun iken üstüne bir de ‘yasak savıcı’ izin süreçleri eklenince yaşanan ağır sonucun faturasını bütün ülke ödüyor. Acısını bütün halk yaşıyor. Kendimizi kandırmaktan vazgeçmemiz gerektiğine dikkat çeken uzmanlar, “Bir an önce ‘Depremsel Etki Değerlendirmesi’ hakkında yasal düzenleme yapılmalı ve bundan sonra inşa edilecek tüm binaların buna göre yapılması sağlanmalı. Ödünsüz denetim, sıkı idari ve yasal yaptırımlarla insan hayatını hiçe sayan bina yapılmasının önüne geçilmeli. Yaşam ve insan hayatı bu kadar ucuz olmamalı.“ diyor.
