İran savaşının birinci ayı geride kalırken, Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla başlayan ve Asya'yı vuran küresel petrol şoku rotasını Batı'ya çevirdi. Bloomberg'in enerji devleri ve piyasa yapıcılarla yaptığı görüşmelere dayandıran çarpıcı analizine göre; dünya henüz 1970'leri aratmayacak bu krizin ciddiyetini tam olarak kavrayabilmiş değil. Asya'da başlayan "karneyle yakıt" ve "kıtlık" döneminin yakında Avrupa'da yaşanacağını ve petrol fiyatlarının 200 dolara fırlayabileceği uyarısı yapıldı.
"KISA SÜREDE BATI DÜNYASINI VURACAK"
ABD ve İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaş, küresel ekonomiyi tarihin en büyük enerji tedarik krizlerinden birinin içine sürükledi. Uluslararası finans ajansı Bloomberg, savaşın birinci ayında yayımladığı geniş çaplı analizde, enerji krizinin "daha yeni başladığını" ve şok dalgasının kısa süre içinde Batı dünyasını vuracağını yazdı. Son bir hafta içinde 30'dan fazla petrol ve gaz tüccarı, yönetici ve broker ile görüşen Bloomberg, sektörün ortak mesajını şu sözlerle duyurdu: "Dünya durumun ciddiyetini hala anlamadı." Uzmanlar, Tayland'dan Pakistan'a kadar Asya'yı vuran yakıt kıtlığının yakında Avrupa'ya sıçrayacağını ve önümüzdeki haftalarda Avrupa'da ciddi bir dizel kıtlığı yaşanma riski bulunduğunu vurguluyor.
VARİL PETROLÜN AKIŞI DURDU
Analize göre, Hürmüz Boğazı'nın kapanması nedeniyle günde 18,4 milyon varil petrolün akışı durdu. Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz'e yönlendirdiği alternatif boru hatları (3,6 milyon varil), ABD ve müttefiklerinin rekor stok satışları (2 milyon varil), yaptırımlı petrolün yüzer depolardan piyasaya sürülmesi (1 milyon varil) ve BAE'nin hamleleri gibi "önlemler" sayesinde bu kaybın 7,3 milyon varillik kısmı telafi edildi. Ancak ortada hala günde yaklaşık 9 ila 11 milyon varillik devasa bir açık bulunuyor. Bloomberg, bu açığın İngiltere, Fransa, Almanya, İspanya ve İtalya'nın toplam günlük petrol tüketiminden daha büyük olduğuna dikkat çekiyor.
ASYA'DA KITLIK BAŞLADI
Krizin ilk ve en ağır faturası Asya'ya kesildi. Analistlere göre, yüksek fiyatlar ve tedarik sorunu nedeniyle Asya'daki petrol talebi bu ay günde neredeyse 2 milyon varil düştü. Pakistan, yakıt tasarrufu için taraftarlardan kriket maçlarını evden izlemelerini istedi. Tayland ve Avustralya'daki yüzlerce benzin istasyonunda yakıt kıtlığı baş gösterdi. Yeni Zelanda'ya uçuşlar iptal edildi. Çin ve Güney Kore gibi devler, kendi iç pazarlarını korumak için rafine ürün (nafta vb.) ihracatını kısıtlamaya başladı.
"1970'LERE BENZER CİDDİ BİR ETKİ YARATACAKTIR"
Kriz uzarsa, merkez bankalarının planlarını ve hatta ABD seçimlerini etkileyecek bir "stagflasyon" (durgunluk içinde enflasyon) şoku kapıda. ABD hükümet yetkilileri ve Wall Street analistleri, petrolün 200 dolara fırlama ihtimalini ciddi şekilde tartışmaya başladı. Fiyatların 170 dolara çıkmasının bile enflasyon ve büyüme üzerindeki olumsuz etkileri ikiye katlayacağı belirtiliyor. ABD'de Mart ayı enflasyonu şimdiden artan yakıt fiyatları nedeniyle %3,4'e fırladı.
Carlyle Group Strateji Yöneticisi Jeff Currie'nin şu sözleri yaklaşan felaketin en net özeti: "Günde 5-10 milyon varillik talep yok olabilir, bu da 1970'lere benzer ciddi bir etki yaratacaktır. Asıl mesaj şu ki, enerji dönüşümü bize çok hızlı ve çok acı verici bir şekilde zorla dayatılacak."
