Küresel Gazeteciler Konseyi'nin (KGK) 6'ncı Alanya Küresel Medya Çalıştayı'nda Türk medyasının ekonomik, mesleki, hukuki ve teknolojik sorunları masaya yatırıldı. Yerel, yaygın, dış ve dijital medya meclislerinin değerlendirmeleri sonucunda hazırlanan 15 maddelik sonuç bildirgesinde; basın özgürlüğünden telif haklarına, dijital platform gelirlerinden gazetecilerin özlük haklarına kadar sektörün geleceğini ilgilendiren önemli hedefler açıklandı. Bildirgede özellikle resmî ilan gelirlerinin dağıtımında adalet ve eşitlik sağlanması gerektiği vurgulanarak, Anadolu medyasının büyük medya kuruluşları karşısında dezavantajlı duruma düşmesine yol açan uygulamaların yeniden değerlendirilmesi çağrısı yapıldı.
TÜRK MEDYASININ SORUNLARI MASAYA YATIRILDI
Küresel Gazeteciler Konseyi (KGK) tarafından düzenlenen 6'ncı Alanya Küresel Medya Çalıştayı kapsamında gerçekleştirilen Yerel Medya, Yaygın Medya, Dış Medya ve Dijital Medya Meclisi toplantılarında Türk medyasının içinde bulunduğu sorunlar kapsamlı biçimde değerlendirildi.
Alanya Eftelya Otel'de Türkiye dahil 34 ülkeden 350 katılımcı ile gerçekleştirilen medya buluşmasında yapılan toplantılarda, farklı yayın kuruluşlarından gazetecilerin, medya temsilcilerinin ve sektör paydaşlarının görüşleri doğrulsunda, gazetecilik mesleğinin itibarının korunması, basın özgürlüğünün güçlendirilmesi, medya kuruluşlarının ekonomik sürdürülebilirliğinin sağlanması ve mesleki dayanışmanın artırılması konusunda ortak görüşler ortaya konuldu.
Çalıştayda öne çıkan tespit, talep ve çözüm önerileri doğrultusunda hazırlanan sonuç bildirgesinde, medya sektörünün karşı karşıya olduğu sorunların çözümüne yönelik 15 maddelik karar ve hedef açıklandı.
MESLEK BİRLİĞİ YASASI İÇİN ÇALIŞMALAR SÜRECEK
Bildirgenin ilk sırasında Meslek Birliği Yasası yer aldı. Gazetecilik mesleğinin hukuki statüsünün güçlendirilmesi, mesleki hakların güvence altına alınması ve sektörde ortak standartların oluşturulması amacıyla yasa çalışmalarının sürdürüleceği belirtildi.
Daha önce oluşturulan komisyonun çalışmalarının geliştirileceği ve ilgili kurumlarla görüşmelerin devam edeceği kaydedildi. KGK, Basın Meslek Birliği Yasası konusundaki ısrarının temel gerekçesinin basın özgürlüğünü güvence altına almak olduğunu vurguladı.
ANADOLU MEDYASI İÇİN ADİL REKABET ÇAĞRISI
Medyada ekonomik sürdürülebilirlik ve adil rekabetin sağlanması da bildirgenin öncelikli başlıkları arasında yer aldı.
Yerel, yaygın ve dijital medya kuruluşlarının ekonomik sorunlarının çözümü için yeni destek ve gelir modellerinin geliştirilmesi istendi. Resmî ilan, abonelik ve reklam gelirlerinin dağıtımında adalet ve eşitlik gözetilmesi gerektiği belirtilerek Anadolu medyasını büyük medya kuruluşları karşısında dezavantajlı duruma düşüren uygulamaların yeniden değerlendirilmesi çağrısı yapıldı.
BİK VE GOOGLE ANALYTICS ÖLÇÜMLERİNE DİKKAT ÇEKİLDİ
Basın İlan Kurumu (BİK) verileri ile Google Analytics ölçümleri arasındaki farklılıklar da çalıştayda gündeme getirildi.
İki ölçüm sistemi arasındaki farklılıkların medya kuruluşlarının gelirlerini ve haklarını olumsuz etkilememesi için teknik inceleme yapılması, ölçüm kriterlerinin şeffaflaştırılması ve BİK ile yürütülen görüşmelerin sürdürülmesi kararlaştırıldı.
DİJİTAL PLATFORMLARDAN DAHA ADİL GELİR PAYI İSTENDİ
Google, YouTube, Facebook ve diğer dijital platformlarda yayın yapan medya kuruluşlarının ürettikleri içeriklerden daha adil pay alabilmesi için çalışmalar yürütülmesi hedeflendi.
Yayıncıların yalnızca tıklanma ve izlenme gelirlerine bağımlı kalmaması gerektiğine dikkat çekilen bildirgede, alternatif gelir ve abonelik modellerinin geliştirilmesinin desteklenmesi istendi.
GAZETECİLİKTE TELİF HAKLARI GÜVENCE ALTINA ALINMALI
Gazetecilerin ve yayın kuruluşlarının ürettiği haber, fotoğraf, görüntü ve özgün içeriklerin izinsiz kullanımının önüne geçilmesi gerektiği vurgulandı.
Dijital platformlar karşısında içerik üreticilerinin emeğini ve haklarını koruyacak telif düzenlemesinin hayata geçirilmesi için girişimlerde bulunulması kararlaştırıldı.
EDİTORYAL BAĞIMSIZLIK VE BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ VURGUSU
Bildirgede, gazetecilerin siyasi, ekonomik veya kişisel baskı altında kalmadan görevlerini yapabilmelerinin güvence altına alınması gerektiği ifade edildi.
İktidar, muhalefet, kamu kurumları, reklam verenler ve diğer güç odaklarının yayın politikalarına müdahalesine karşı editoryal bağımsızlığın esas alınması gerektiği belirtildi. Basın özgürlüğü ile yayıncılık sorumluluğunun birlikte değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekildi.
ETİK İLKELER VE MERDİVEN ALTI GAZETECİLİKLE MÜCADELE
Gazetecilikte etik ilkelerin ve mesleki standartların güçlendirilmesi amacıyla ortak bir etik deklarasyon veya rehber hazırlanması önerildi.
Dezenformasyon, doğrulanmamış haberler, çıkar amaçlı yayıncılık, tehdit ve şantaj amaçlı yayınlar ile gazetecilik kimliğinin kötüye kullanılmasına karşı ortak tutum geliştirilmesi gerektiği kaydedildi. Eleştiri ile iftira arasındaki ayrımın gözetilmesi ve doğru, güvenilir haberciliğin temel ilke kabul edilmesi istendi.
Dijital yayıncılık alanında faaliyet gösteren kuruluşların mesleki, hukuki ve etik sorumluluklarını yerine getirmesi de gündeme alındı. Yeni yayıncıların sektöre katılımına karşı çıkılmadan; şeffaflık, hesap verebilirlik, kurumsal kimlik ve emeğe saygı ilkelerinin benimsenmesi gerektiği vurgulandı. Denetim mekanizmalarının objektif ve keyfî uygulamalardan uzak olması gerektiği ifade edildi.
GAZETECİLERİN ÖZLÜK HAKLARI İYİLEŞTİRİLMELİ
Gazetecilerin iş güvencesi, ücret, sosyal haklar, çalışma koşulları ve mesleki gelecek kaygıları sektörün öncelikli sorunları arasında gösterildi.
Medya kuruluşlarının ekonomik sorunlarının çalışanların hak kayıplarına dönüşmemesi için gerekli çalışmaların yapılması gerektiği belirtildi.
İletişim fakültesi öğrencilerinin staj ve istihdam olanaklarının artırılması, deneyimli gazetecilerin bilgi birikiminin genç kuşaklara aktarılması ve mesleki eğitim imkânlarının güçlendirilmesi için medya kuruluşları ile akademi arasında iş birliğinin geliştirilmesi de hedefler arasında yer aldı.
BASIN KARTI VE ULUSLARARASI İŞ BİRLİĞİ GÜNDEMDE
Basın kartı uygulamalarının yeniden değerlendirilmesi gerektiği belirtilen bildirgede, basın kartına erişimde yaşanan sorunların ele alınması istendi. Mesleki kimliğin belirlenmesinde sahada çalışan gazetecilerin deneyimlerinin dikkate alınması ve gazetecilik faaliyetinin niteliğini koruyan adil, objektif kriterlerin oluşturulması desteklendi.
Öte yandan 88 ülkede temsilciliği bulunan KGK'nın uluslararası faaliyetlerinin geliştirilmesi de karara bağlandı. Mesleki deneyimlerin aktarılması ve diplomatik iş birliklerinin hayata geçirilmesi amacıyla farklı ülkelerde düzenlenen çalışmaların geliştirilmesi hedeflendi. Gazeteci kartlarının uluslararası kurumlarda geçerliliği ve bu kurumlara entegrasyonu sürecinin ele alınarak gerekli girişimlerin yapılması kararlaştırıldı.
YAPAY ZEKÂ İÇİN MESLEKİ REHBER HAZIRLANACAK
Haber üretiminde yapay zekâ kullanımının yaygınlaşması da çalıştayın önemli gündem maddelerinden biri oldu.
Yapay zekâ kullanımına ilişkin doğrulama, şeffaflık, kaynak güvenliği ve insan denetimini esas alan ortak ilkelerin belirlenmesi önerildi. Bu kapsamda öncelikle eğitim programlarının düzenlenmesi, ardından mesleki bir rehber veya deklarasyon yayımlanması gündeme alındı.
GAZETECİLERE YÖNELİK HUKUKİ SÜREÇLER İZLENECEK
Gazetecilerin görevlerini yerine getirirken karşılaştıkları hukuki sorunlar, gözaltı ve tutuklama süreçleri ile erişim engellerinin mesleki ilkeler çerçevesinde takip edilmesi kararlaştırıldı.
Savunma ve hukuki değerlendirme süreçlerinin gözetilmesi, ifade ve basın özgürlüğünün korunması konusunda ortak tutum geliştirilmesi gerektiği belirtildi.
Yaygın, yerel ve dijital medya kuruluşları arasındaki iletişim ve iş birliğinin artırılması da sonuç bildirgesinin son maddeleri arasında yer aldı. Gazetecilerin karşılaştığı sorunlara yayın çizgisi, siyasi görüş veya kurumsal farklılık gözetilmeksizin ortak mesleki ilkeler doğrultusunda yaklaşılması gerektiği vurgulandı.
KGK KARARLARIN TAKİPÇİSİ OLACAK
Küresel Gazeteciler Konseyi, sonuç bildirgesinde temel önceliklerinin daha özgür, daha güçlü, ekonomik açıdan sürdürülebilir, etik değerlere bağlı ve kamuoyunun güvenini kazanmış bir medya yapısının oluşturulması olduğunu belirtti.
Gazeteciliğin yalnızca haber üretmekten ibaret olmadığına dikkat çekilen bildirgede, toplumun doğru bilgiye ulaşma hakkını savunmanın ve kamu adına denetim görevini yerine getirmenin gazeteciliğin temel sorumlulukları arasında bulunduğu ifade edildi. Bu sorumluluğun yerine getirilebilmesi için gazetecilerin özgür, güvenceli ve bağımsız çalışma koşullarına sahip olması gerektiği vurgulandı.
KGK, 6'ncı Küresel Medya Çalıştayı'nda ortaya konulan görüş ve önerilerin takipçisi olunacağını, ilgili kurum ve kuruluşlarla görüşmeler yürütülerek uygulanabilir kararların somut çalışmalara dönüştürülmesi için çalışılacağını duyurdu.
