Türkiye'de milyonlarca vatandaşın bütçesi temel ihtiyaçlar karşısında erimeye devam ediyor. TÜİK'in açıkladığı 2025 Hanehalkı Bütçe Araştırması sonuçları, vatandaşların kazandığı paranın büyük bölümünü kira, konut giderleri ve gıdaya harcadığını ortaya koydu. Veriler, özellikle dar gelirli kesimlerin yaşamlarını sürdürebilmek için bütçelerinin neredeyse tamamını zorunlu ihtiyaçlara ayırmak zorunda kaldığını gösterdi.
EN BÜYÜK YÜK KONUT VE KİRA
Araştırmaya göre hanehalkı bütçesinden en yüksek pay yüzde 29,3 ile konut ve kira harcamalarına ayrıldı. Ulaştırma harcamaları yüzde 20,5 ile ikinci sırada yer alırken, gıda ve alkolsüz içecekler yüzde 17,3'lük payla üçüncü sırada geldi. 2025 yılında ortalama aylık hanehalkı harcaması 64 bin 104 liraya yükselirken, bunun 18 bin 763 lirası konut ve kiraya, 11 bin 110 lirası ise gıda harcamalarına gitti.
DAR GELİRLİNİN BÜTÇESİ TEMEL İHTİYAÇLARA MAHKUM
Veriler, gelir düzeyi düştükçe vatandaşların harcamalarının zorunlu ihtiyaçlarda yoğunlaştığını ortaya koydu. En düşük gelir grubunda yer alan aileler bütçelerinin yüzde 38,7'sini konut ve kiraya, yüzde 29,2'sini ise gıdaya ayırdı. Böylece düşük gelirli haneler kazançlarının yaklaşık yüzde 68'ini yalnızca barınmak ve karnını doyurmak için harcamak zorunda kaldı. Aynı grubun ulaşıma ayırabildiği pay ise sadece yüzde 8,6 olarak kayıtlara geçti.
TEK YAŞAYANLARIN YÜKÜ DAHA AĞIR
Araştırma, tek kişilik hanelerde konut ve kira yükünün çok daha fazla hissedildiğini de gösterdi. Tek başına yaşayan vatandaşlar bütçelerinin yüzde 41'ini konut ve kiraya ayırırken, gıdaya yüzde 14,3 pay ayırabildi. Kalabalık ailelerde ise kira yükünün görece azalırken gıda harcamalarının arttığı görüldü.
GELİR ARTSA DA İLK SIRADA YİNE KONUT VAR
Yüksek gelir grubunda bulunan vatandaşlar da harcamalarının en büyük bölümünü konut ve kiraya ayırıyor. Ancak bu grupta ulaşım harcamalarının payı yüzde 25'e kadar çıkarken, gıdanın bütçedeki payı yüzde 12,4'e geriliyor. Bu tablo, düşük gelirli vatandaşların bütçelerinin büyük bölümünü yaşamlarını sürdürebilmek için harcadığını, sosyal yaşam, kültür, eğitim ve kişisel gelişim gibi alanlara ise çok sınırlı kaynak ayırabildiğini ortaya koyuyor.
SOFRADAN ÇÖPE EN ÇOK MEYVE VE SEBZE GİDİYOR
Araştırmada dikkat çeken bir diğer sonuç ise gıda israfı oldu. Hanelerde en fazla israf edilen gıda grubu yüzde 39,7 ile taze meyve ve sebzeler olurken, bunu yüzde 32,5 ile ekmek yüzde 15,1 ile süt ve süt ürünleri takip etti.
