Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31), 9–20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da düzenleniyor. İklim krizine karşı atılacak adımlar Antalya EXPO Merkezi’nde görüşülürken, kent için tartışmanın bir boyutu da seralarda kullanılan suyun ve diğer girdilerin üreticiye ve çevreye maliyeti. Tarım uzmanı Ergin Kahveci, Antalya’dan bir domates serasının da incelendiği araştırma üzerinden bu maliyetlerin sera kurulurken alınan kararlara kadar uzandığını belirtiyor.
ANTALYA ÖRNEĞİNDE KÂRLILIK ENDEKSİ 1,05
Antalya Körfez Gazetesi muhabiri Ece Güneş'in haberine göre, Sustainability dergisinde 2024’te yayımlanan araştırma, İspanya’nın Almería, İtalya’nın Toskana, Tunus’un Monastir bölgeleri ile Antalya’dan birer domates serasını inceledi. Yirmi yıllık hesaplamada yatırımın kârlılık endeksi Almería’da 1,59, Toskana’da 1,28, Monastir’de 1,26 ve Antalya’da 1,05 olarak hesaplandı. Antalya örneği, araştırmanın varsayımları altında başa baş eşiği olan 1’in hemen üzerinde kaldı.
ÜRETİM MARJI YETMİYOR
Tarım uzmanı Kahveci, Antalya’daki örnek işletme için hektar başına 15 bin 708 avroluk üretim marjına işaret etti. Üretimden elde edilen bu marj, yatırımın uzun vadede de kârlı kalacağını göstermeye yetmediği ifade edildi. Kahveci, enflasyon, kur riski ve finansman maliyetleri hesaba katıldığında, başa baş eşiğine bu kadar yakın bir yatırımın zarara dönebileceği görüşünde.
SERA KURULURKEN ALINAN KARARLAR İŞLETME GİDERLERİNİ ETKİLİYOR
Araştırmacılar, üretime ilişkin birincil verileri çiftçiler ve danışmanlarla yaptıkları görüşmelerden topladı. Kahveci yatırım maliyeti değerlendirilirken üreticinin yaptığı harcamaların yanı sıra, seranın teknik gerekliliklere uygun biçimde kurulması için gereken harcamanın da hesaplanması gerektiğini vurguladı.
YATIRIM MALİYETİ GİDEREK ARTIYOR
Tarım uzmanı Kahveci, sera kurulurken yapının yönü, güneş alma koşulları ve havalandırması yeterince hesaba katılmadığında, başlangıçta düşük tutulan yatırım maliyetinin sonraki yıllarda artan işletme giderleri olarak üreticiye dönebileceğini belirtti. Kahveci su ve gübre giderleri yükselirken ürünün satış fiyatı düşük kalıyorsa, daha fazla domates üretmek de yatırımın kârlılığını artırmaya yetmediğini aktardı.
SU TÜKETİMİ ETKİSİ DÖRT ÖRNEK ARASINDA EN YÜKSEK
Araştırmanın çevresel karşılaştırmasında, su tüketimine bağlı etki dört örnek içinde Antalya’daki serada en yüksek düzeyde hesaplandı. Tarım uzmanı Kahveci, bu tabloyu değerlendirirken sera yatırımlarında tarımsal mühendislik ile tarım ekonomisi hesaplarının birlikte yapılması gerektiğini vurguluyor. Buna göre seranın nasıl kurulacağı kadar, üreticinin yıllar boyunca ne kadar su, gübre ve finansman gideri üstleneceği de yatırım kararının parçası olmalı.
