Antalya Ticaret Borsası’nın Kasım ayı meclis toplantısında ilk kez gündeme gelen, “Soğan 10 TL olacak” sözü üzerine, ülke genelinde soğan savaşları yaşandı.

Depolarda stoklanan soğanların, yaklaşık yüzde 70’inin bir hastalık nedeni ile telef olduğunun belirtildiği açıklamada, elde kalan stokların da kısa sürede biteceği ve yılbaşından itibaren soğan fiyatlarının çok yükseleceği ifade edildi.

Her aileyi ilgilendiren bir sebze olduğu için Türkiye genelinde ses getiren haberin ardından stoklanan soğanlara operasyonlar düzenlendi. Çok sayıda soğan deposuna suçüstü yapıldı ve suç unsuru teşhir edildi! Saniye saniye kaydedilen görüntüleri, ana haber bültenlerinde ve sosyal medyada izledik!

Soğan lobisine karşı yürütülen operasyonların ardından fiyatlarda kısmen bir düşüş yaşandı, ancak şu anda bile marketlerde 3 TL’nin altında soğan bulunamıyor.

Buraya kadar yazdıklarım, bir hatırlatmaydı.

Bundan sonra yazacaklarım ise, soğan ticareti ile uğraşan, sektöre hakim olan ve öngörülerine değer verdiğim bir iş insanına ait:

***

’Soğanda yaşanan hastalık ve ürünün telef olduğu gerçeği değişmedi. Eylül-Ekim-Kasım aylarında hasat edilen ve bir yıl boyunca piyasaya arz edilen soğan stoğunda çok ciddi azalma var.

Eylül 2019’a kadar tekrar soğan hasat edilemeyeceği için, mevcut stokların erken tükenmesi ve soğanın tahminlerin çok üzerinde fiyata satılma ihtimali hala çok yüksek.

Çünkü soğan operasyonları yapılırken, bir ayrıntıya çok dikkat edilmedi. Yılda sadece bir kez hasat edilen bitki, bir yıl boyunca piyasaya sürülmek zorunda olduğu için depolanmak, saklanmak ve korunmak zorundaydı. Ancak her depoya hücre evi muamelesi yapılıp soğanlar gereğinden fazla piyasaya arz edildi. Hastalık nedeni ile telef olan ve gereğinden fazla piyasaya sürülen ürünler nedeni ile Türkiye’de Eylül ayına kadar tüketiciye sunulacak soğan kalmadı.

Hal böyle olunca…

Türkiye’de soğan ihtiyacı belli, stoklardaki soğan stoğu miktarı aşağı-yukarı belli. Tahminlerimize göre Mart ayına kadar yetebilecek miktarda soğan stoğumuz kaldı. Mart ayından sonra piyasaya sürülecek soğan bulmak zor olacak.

Dolayısıyla soğan lobisi yine işbaşı yapacak ve fiyatlar bu kez tahminlerin çok çok üzerinde düzeye çıkacak.

Ve belki de ithalat yolu seçilecek’.

***

Bu tespitler, isminin felaket tellalı olarak anılmasını istemeyen bir iş insanına ait.

Geçmişte yaşananlara bakınca, anlatılanlar hiç de yabana atılacak cinsten değil.

Yılda sadece bir kez hasat edilebilen ve bu nedenle stoklanmak zorunda olan soğana yapılan operasyonların acısını, önümüzdeki aylarda sofralarımızda hissedeceğiz.

Stoklar, piyasaya ayar vermek için yapıldıysa operasyonlar elbette kaçınılmaz. Ancak soğan ticareti yapan insanlar fiyat artışının sebeplerini açıklamışken, hastalık nedeni ile depolardaki soğanların büyük bölümünün telef olduğunu belirtmesine rağmen yapılması çok inandırıcı gelmedi. Üstelik o kadar operasyona rağmen fiyatlar hala yüksek seviyede seyrediyor.

Soğan piyasasının nabzını tutanlara göre, hastalık nedeni ile stok soğan miktarında azalma oldu, az olan stoklar da gereğinden fazla piyasaya sürüldüğü için soğan rezervi bitme noktasına geldi.

Ve bunun sonucunda Mart ayı sonunda ikinci bir soğan krizi ile karşı karşıya kalabiliriz.

Yani soğan bu kez gözümüzün yaşına bakmayacağa benziyor.