Davranışın Gözlenmesi ve Kayıt Edilmesi:
Yalnız belirli zamanlarda kaydedilecek sık tekrarlayan bir davranış için yeterli zaman nedir? Kabaca ilke şöyledir: eğer davranış 15 dakikada bir kereden fazla meydana geliyorsa, sadece belirli zamanlarda kayıt tutun. Eğer daha seyrek ortaya çıkıyorsa, gün boyunca meydana geldiği her zaman kayıt tutun. Kayıt için bileğinizin üzerine yapıştırılmış bir parça kağıt bant (ve cebinize koyacağınız bir kalem) uygun bir kağıt yerine geçer ve gün boyu aktivitelerin devamlı kaydedilmesini kolaylaştırır. Davranışın ne kadar sürede bir tekrarlandığını ilişkin kayıt tutmak için, bir kol saati, duvar saati veya bir kronometre bile kullanabilirsiniz.
Davranışın gözlem ve kaydında önemli olan unsurlar:
a - Gözlenme Şekli
Aile davranışın kaç kez olduğuna, ne kadar sürdüğüne ya da her ikisine birden mi bakacağına karar vermelidir. Bu kararı vermeden önce ailenin “davranışın “kaç kez” olduğunu hesaplamak amacıma ulaşmamı sağlayacak mı?” sorusuna cevap vermesi gözlem şekli için seçim yapmasında yardımcı olacaktır.
b- Gözlenme Zamanı
1. Eğer davranış seyrek ortaya çıkıyorsa, aile tüm gün gözlem yapmalıdır.
2. Eğer davranış sık veya belirli bir zaman dilimi içinde ortaya çıkıyorsa aile kısa bir süre gözlem yapmalıdır. Eğer belirli bir zaman periyoduysa, aile hangi zaman periyodu olacağına karar vermelidir.
Aileler çocuklarının problem olan davranışını bir hafta boyunca doğru bir şekilde gözlemeye başlamak için yukarıda belirtenleri dikkate almalıdırlar. Daha sonra davranış çizelgesini hazırlayarak ertesi günden itibaren çocuğun problem olan davranışını kaydetmeye başlamalıdırlar. Problem davranışı değiştirmeye başlamak için hazır oluncaya kadar kayıt tutulmaya edilmelidir. Kayıt tutma işi en az bir hafta sürmelidir.
c- Davranışın ABC Kaydı
ABC kaydında bireyin belli bir ortamdaki davranışları ile, bu davranışların öncesinde ve sonrasında yer alan olaylar kaydedilmektedir. Hedef davranışlarının belirleneceği kişiyi gözlemek, olası hedef davranışları belirlemede bilgi sağlayan bir tekniktir. Hedef davranışı belirlemede, öğrenciyi doğal ortamlarda gözleyerek tutulan ABC kaydı sıklıkla kullanılmaktadır. ABC kaydı kullanılarak gerçekleştirilen gözlemlerde, öğrencinin belli bir ortamda gerçekleştirdiği davranışları ve bu davranışların öncesi ve sonrasında yer alan olaylar kayıt edilmektedir. ABC kaydı kullanılırken, çocuğun davranışları ile ortamda meydana gelen her şey örneğin; çocuğa söylenenler, yapılanlar ya da çocuğun yaptıkları yazılmalıdır. Ayrıca ortamda bulunan kişiler ve ortamda gerçekleşen etkinlikler de kayıt edilmektedir. Kayıtlar sırasında sadece ortamda meydana gelen olaylar kayıt edilmeli ve gözlemci hiçbir şekilde gerçekleşen olaylara ilişkin yorumlarını yazmamalıdır.
Can'ın davranışa yönelik tutulmuş ABC kaydı şu şekilde oluşturulmuştur :
Davranış öncesi (A) Davranış (B) Davranış Sonrası (C)
Can'ın anne babası akşam Can masada Anne ve babası Can'a Yemeği'nde kendi aralarında zıplamaya başlar. “Gürültü yapma” der. konuşur.
(Devam Edecek)
Esenlikler Dilerim.